De lezing vond plaats in auditorium Quetelet voor ongeveer 150 mensen. Een groot deel daarvan waren leden van het KVHV zelf. De zaal was voor de helft gevuld.

De lezing begon vroeger dan op sociale media gecommuniceerd was, om 19u24. Een halfuur voor aanvang was het tegenprotest van de werkgroep 'Students Against Cofnas' gestart aan de Blandijn. De demonstranten die rond 19u25 arriveerden, werden de toegang tot de zaal geweigerd. Dit leidde tot oproer in de zaal. Toen een van de aanwezigen haar ongenoegen uitte over het gebeuren, werd er al snel 'Linkse ratten, rol uw matten' gescandeerd. De praeses van het KVHV reageerde laconiek dat die leuze "voor nu nog niet was". 

Een aanwezige medewerker van de faculteit Letteren en Wijsbegeerte stond bij de security terwijl de studenten aan de deur werden tegengehouden en getuigt: "Om vijf voor half acht begon de lezing, te vroeg. Buiten stonden mensen, waaronder onze studenten, die niet werden toegelaten door de security. Die zeiden dat de lezing al begonnen was. Dit klopte niet, het startuur was later. Daarop zeiden ze dat ze handelden op bevel van de organisatie. Een aantal andere mensen mocht wel gewoon binnen - wellicht omdat ze er anders uitzagen dan de demonstranten." Het KVHV beweerde daarentegen dat de deuren dicht moesten blijven van de security. De verklaringen van de vereniging en de aanwezigen lopen dus uiteen. De studenten die niet binnen mochten, volgden de lezing vanachter het raam.

"Het is een gevaarlijk precedent dat politie de toegang op campus mag weigeren" - studenten die niet binnen mochten tijdens de Cofnas-lezing 

De uitsluiting vond niet enkel plaats aan de ingang van het auditorium: een ander deel van de demonstranten werd ook al aan de ingang van campus Tweekerken tegengehouden door de politie. De demonstranten zelf reageren misnoegd op wat er gebeurd is: "Ondanks dat we op tijd aanwezig waren, werd ons de doorgang resoluut geweigerd door de security en politie. Niemand zou meer binnen mogen, behalve de organisatoren (het KVHV, red.) zelf. Het zogenaamde 'kritisch bevragen van ideeën' werd dus zonder meer geweigerd. Het is een gevaarlijk precedent dat politie de toegang op campus mag weigeren."

'The Logic of Wokism'

Cofnas gaf zijn lezing de titel 'The Logic of Wokism', maar dat was niet het hoofdonderwerp. Het grootste deel van de lezing, die ruim anderhalf uur duurde, spendeerde hij met een bespreking van zijn controversiële rassentheorie. De Amerikaan begon met een verwijt naar de Antwerpse jurist Pierre Thiriar. Volgens hem is Cofnas’ discours mogelijk strafbaar onder de Belgische Antiracismewet, maar Cofnas zelf lachte deze beschuldigingen weg. 

In de ogen van Cofnas is de kritiek op zijn gedachtegoed het gevolg van woke en politieke correctheid. Volgens hem vindt woke zijn oorsprong in de zogenaamde equality thesis uit het liberalisme, het idee dat er geen sociaal relevante verschillen zijn tussen groepen mensen. Wereldoorlog II en nazisme zijn volgens Cofnas "the great event in which the taboo was solidified" tegenover rassenonderzoek, dat volgens hem toen wel pseudowetenschappelijk en ideologisch was, maar nu niet: "To suggest that Nazism has anything to do with the scientific study of race is a false claim."

Witte Amerikanen zouden sinds de jaren 70 "consequent 15 IQ-punten hoger scoren" dan Afro-Amerikanen

Vervolgens begon Cofnas over censuur. Aan de hand van citaten van onder andere Jared Diamond en Noam Chomsky probeerde hij aan te tonen dat academici het onderwerp van rassenwetenschap liever uit de weg gaan uit vrees voor "ongewenste resultaten". Cofnas noemde dit "the noble lie": een leugen die je vertelt omdat mensen de waarheid niet aankunnen. Daarna ging hij over op zijn omstreden rassenrealisme. 

Er zijn namelijk inherente verschillen tussen rassen, stelde Cofnas. Ter ondersteuning van deze stelling haalde hij verschillen in hersengrootte en hersenstructuur aan. Hiervoor verwees hij onder meer naar evolutionaire verschillen door andere levensomstandigheden in continenten, maar ook naar "the black/white IQ-gap in the United States." Witte Amerikanen zouden sinds de jaren 70 "consequent 15 IQ-punten hoger scoren" dan Afro-Amerikanen. De zelfverklaarde rassenrealist gebruikte dit voorbeeld onder meer als basis om te betogen dat witte mensen gemiddeld intelligenter zijn dan hun zwarte medeburgers. 

Tijdens de lezing kwamen er regelmatig kritische onderbrekingen vanuit de zaal, waar Cofnas meestal aarzelend en soms defensief antwoord op gaf. Toen vanuit het publiek bijvoorbeeld een kritische vraag kwam op de responsgraad van een expert survey over IQ-verschillen, wist hij daar weinig overtuigend op te reageren. Nadien was er ruimte voor vragen, maar aanwezigen die in discussie probeerden te gaan, werden soms weggewuifd. Aan het einde van het vragenrondje verdedigde Cofnas zijn onderzoek op een bijzondere manier. Als hij het niet zou aanhalen, zou het debat misbruikt worden door extreemrechts. "If you shut out people like me, the only people who are gonna talk about it are the Nazis", klonk het op een bepaald punt. Die trend is in Amerika volgens hem al aan de gang. "The right wing in the United States has become much more openly racist, in a bad way."

"I know these ideas are very new to people, so it might take time for them to absorb it"- Nathan Cofnas

Schamper vroeg Cofnas na de lezing om een reactie op de verontwaardiging binnen de UGent rond zijn aanstelling. "I know these ideas are very new to people, so it might take time for them to absorb it. I hope people find it interesting." 

Praeses KVHV: "Alles vlot verlopen"

Terugblikkend stelt Jonathan Goossens, praeses van het KVHV,  dat de lezing succesvoller verliep dan verwacht. "We hadden gerekend op heel wat tumult in de zaal, maar dankzij een goede samenwerking met de security is alles vlot verlopen."

De aankondiging van Cofnas' lezing verwees naar het doel van een open en vrij academisch debat. "Ik denk dat we daar goed in geslaagd zijn", aldus de praeses, die verder benadrukte dat er zoveel mogelijk aandacht was om kritische stemmen aan het woord te laten. "Wij wilden echt een debat, en ik denk dat we daarin geslaagd zijn."

Over de kritische stemmen die door de "goede samenwerking met de security" niet binnen zijn geraakt, stelde Goossens dat "er meer geschreeuw in de zaal was geweest indien zij binnen zouden zijn gelaten." Over de inhoud van de lezing wilde de praeses van het KVHV geen uitspraken doen. "Ik ben een bestuurskundige", stelde hij. "Ik weet absoluut niets van genen of biologie."

Dat het laatste woord over Cofnas aan de UGent nog niet gevallen is, staat als een paal boven water. Vandaag nog publiceerde de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen een antiracismeverklaring richting studenten en personeel. Ook werd de aanstelling van Cofnas "uitvoerig besproken op de Raad van Bestuur", aldus de UGent in een reactie naar Schamper. Het is nog niet duidelijk wat daar uit is voortgekomen. 

In jullie programma ligt de nadruk op betere faciliteiten voor studenten, maar tegelijk sluit Rozier tegenwoordig juist vroeger. Is dat een bewuste besparingsmaatregel, of gaat het om een tijdelijk personeelstekort?

H: "Het past alvast niet binnen onze plannen om minder aan te bieden. Ons uitgangspunt blijft dat we, wat studentenfaciliteiten betreft, zoveel mogelijk willen bereiken voor onze studenten. Met succes trouwens. Dat bleek onlangs nog uit de positieve feedback van de studentenvertegenwoordiging in de Raad van Bestuur, onder meer over de studieplekken en de inspanningen rond de bibliotheken. Studenten waren daar zeer positief over en hebben ons daarvoor en de Raad van Bestuur expliciet bedankt."

P: "Misschien kan ook worden verduidelijkt dat wij niet betrokken worden bij erg  operationele beslissingen. Heel concreet: over de openingsuren van de Rozier beslist een rector of vicerector niet. Het is een praktische keuze die ter plaatse wordt genomen en behoort tot de bevoegdheid van de faculteit."

Kunnen jullie daar dan iets aan doen om die studieplekken of openingsuren te verbeteren?

P: "Faculteiten mogen hun beschikbare budget inzetten en verdelen op de manier die zij verkiezen.  Maar als het over zaken gaat die in tegenspraak zijn met wat wij als bestuur zeer belangrijk vinden, dan zal er van ons wel een reactie komen. In de trant van: 'Kijk, sorry, maar dat kan alleen maar tijdelijk zijn en probeer hiervoor de nodige middelen vrij te maken. Of we gaan centraal bekijken of er andere middelen beschikbaar zijn."

H: "Zeker als het over studieplekken gaat, wat de facto het geval is. Studieplekken zijn al serieus toegenomen in vergelijking met het verleden en ik denk dat dat absoluut nodig was. Maar we hebben ook gezegd dat er nog meer studieplekken moeten komen en dat we dat ook in de toekomst proberen te realiseren."

"De universiteiten zijn niet rechtstreeks betrokken geweest bij het opmaken van dit voorontwerp." - vice-recor Reynaert 

"Ik kan ook vanuit de twee rollen spreken. Als vicerector over onze universiteitsbrede doelstelling én als ex-decaan, die operationeel aan de slag moest gaan met zo’n plan. Soms is het even niet mogelijk om alles op tijd rond te krijgen omdat je bijvoorbeeld  over onvoldoende personeel beschikt of omdat het budget op de faculteit ontbreekt. Het betekent niet dat je afbreuk wil doen aan het universiteitsbrede beleidsplan rond dat thema."

Na de Pano-reportage over machtsmisbruik onder professoren (Pano, 11/12/2025 red.) gaf Demir aan dat ze binnen zes maanden een doorlichting wilde opstarten, in samenwerking met de vijf universiteiten, om deze problematiek aan te pakken. Is dat inmiddels gebeurd?

P: "Ja, dat is gebeurd. De tuchtreglementen voor personeel en studenten van de UGent werden aangepast, waarbij de tuchtorganen intussen voor de meerderheid bestaan uit externen, zoals een voorzitter-magistraat en experten in onder andere grensoverschrijdend gedrag, deontologie en antidiscriminatie. Bovendien zit nu ook een ‘raadkamer’ tussen de rector en de tuchtkamer. Als de rector zegt: 'we gaan hier niet naar tucht', dan kan dat alleen maar als de raadkamer daarmee akkoord gaat. Die zaken zijn intussen in voege en zullen van dichtbij opgevolgd en geëvalueerd worden. We gaan daarvoor wat tijd nodig hebben. Na zes maanden kan je moeilijk zeggen dat het allemaal al verbeterd en veranderd is.

Interuniversitair is er inderdaad ook een rapport publiek gemaakt rond grensoverschrijdend gedrag. Dit rapport werd intern besproken en met de minister."

Wat is jullie standpunt over die voorgestelde 80%-slaagdrempel en die minimumopname van 54 studiepunten van diezelfde minister (Zuhal Demir)? Dreigt dit volgens jullie de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor minder gegoede studenten, waar het voor hen niet lukt?

H: "Ons standpunt is duidelijk: we zijn daar momenteel geen voorstander van. De vorige minister van Onderwijs had al maatregelen genomen, en de eerste signalen wijzen er voorzichtig op dat die wel degelijk effect hebben. Het lijkt ons dus echt aangewezen om die maatregelen over een langere periode te evalueren. Wat ons betreft hoeven er niet onmiddellijk nieuwe te worden genomen."

Zijn jullie betrokken geweest bij het opmaken van dit voorontwerp, en verwachten of willen jullie nog betrokken worden in de verdere gesprekken?

H: "Nee, de universiteiten zijn niet rechtstreeks betrokken geweest bij het opmaken van dit voorontwerp. Er is wel een VLIR-werkgroep Onderwijs, waarin onze onderwijsdirecteur zetelt. In die zin zijn we dus indirect betrokken en wordt ons standpunt daar ook vertegenwoordigd."

Zouden jullie de huidige, relatief nieuwe maatregelen durven terugdraaien?

H: "Ik denk persoonlijk niet dat we die maatregelen zullen terugdraaien."

P: "De eerste signalen wijzen er alleszins op dat de huidige maatregelen een positief effect hebben. Maar we hebben echt nog tijd nodig om ze zeer grondig te beoordelen. Sowieso willen we dit eerst doen alvorens er nieuwe maatregelen komen."

Met dit beleid wil de minister de zogenaamde 'eeuwige student' aanpakken. Erkennen jullie dat dit fenomeen bestaat en dat het een probleem vormt? Zo ja, vinden jullie dat strengere sanctionering de juiste manier is om dat probleem aan te pakken?

H: "Het hangt af van hoe je het begrip 'eeuwige student' definieert. Als daarmee studenten worden bedoeld die zich inschrijven maar nooit naar de lessen gaan en geen examens afleggen, dan is het inderdaad niet de bedoeling, noch van de minister, noch van ons, om dat blijvend te financieren. In dat geval is het logisch dat daar op een bepaald moment een einde aan wordt gesteld.

Tegelijk vinden wij het belangrijk dat studenten die zich inzetten en examens afleggen maximaal de kans krijgen om zich in te schrijven en studiepunten op te nemen. Het is niet de bedoeling om studenten die in een moeilijke situatie hun diploma moeten behalen, uit te sluiten. Integendeel, we willen dat zoveel mogelijk studenten die starten, hun studies ook effectief kunnen afronden, zeker wanneer het gaat om studenten met een beurs en of studenten die in moeilijkere omstandigheden hun diploma moeten halen.

Het komt er dus op neer dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen studenten die geen enkele voortgang boeken en feitelijk afwezig blijven en studenten die wel inspanningen leveren en vooruitgang boeken."

Dus het voorstel van Demir houdt in dat studenten zonder studievoortgang in het eerste jaar, en met minder dan 30% studievoortgang in het tweede jaar, hun beurs zouden moeten terugbetalen. Zijn jullie daar eventueel voorstander van?

H: "Voor studenten die helemaal geen vooruitgang boeken en nooit een studiepunt behalen, is het wat mij betreft logisch dat het studietraject op een bepaald moment stopt. Eigenlijk zou het zelfs niet tot zo’n situatie mogen komen. Want wanneer studenten al in het eerste semester geen studiepunten behalen of niet deelnemen aan de examens, moet trajectbegeleiding snel kunnen bijspringen. De student kan dan worden doorverwezen naar een andere opleiding, binnen of buiten de universiteit. Het doel is te vermijden dat studenten zich blijven inschrijven zonder ook maar enige voortgang te maken."

P: "Uiteraard kunnen er altijd bijzondere omstandigheden spelen. Het is de reden dat dit soort situaties altijd individueel bekeken moeten worden."

H: "Net daarom bestaat een institutionele beroepscommissie. Studenten die volgens de geldende regels uit de boot dreigen te vallen, worden daar opnieuw geëvalueerd, met extra aandacht voor specifieke omstandigheden zoals medische, familiale of persoonlijke factoren. Er wordt rekening gehouden met de adviezen van trajectbegeleiding en van de ombudspersoon. We hebben zeker aandacht voor studenten die in bijzondere omstandigheden hun diploma moeten behalen."

Is de mogelijke terugbetaling van de beurs voor jullie dan geen oplossing?

H: "Voor ons is het logisch dat er op een bepaald moment een einde komt aan het traject van een student die op geen enkele manier vooruitgang boekt. Maar het is niet de oplossing voor een student die zich in zeer moeilijke omstandigheden bevindt. We beoordelen de situatie dus individueel."

Denkt u dat jullie definitie van de 'eeuwige student' overeenkomt met die van minister Demir?

H: "We hebben dit niet rechtstreeks met de minister besproken, dus ik kan niet zeggen of we dezelfde definitie hanteren. Bovendien lijkt de term 'eeuwige student' vandaag wat merkwaardig, zeker gezien het systeem van leerkrediet: zodra dat opgebruikt is, zijn de mogelijkheden om verder te studeren sowieso sterk beperkt.

Wat voor ons belangrijk is, is dat er bij eerstejaarsstudenten snel wordt ingegrepen wanneer het fout loopt, bijvoorbeeld al na het eerste semester. Dan moet het gesprek worden aangegaan om te bekijken welke omstandigheden meespelen. Misschien zit de student in de verkeerde opleiding? In dat geval is het van belang dat we de student tijdig kunnen heroriënteren. Trajectbegeleiding speelt daarin dus een belangrijke rol en nodigt studenten ook actief uit voor een gesprek."

"Onze indruk is dat de minister luistert naar argumenten om dit voorontwerp niet onmiddellijk door te voeren." - Rector De Sutter 

"Maar ongeacht hoe je het begrip 'eeuwige student' precies definieert, moeten we die situatie vooral proberen te vermijden, vind ik. Elke student heeft talent, soms wordt simpelweg voor de verkeerde richting gekozen. Het is dan de taak van de universiteit om studenten te helpen om hun talent elders te laten schitteren. Het is niet fout om na een semester vast te stellen dat een initiële keuze niet de juiste was. Het komt er vooral op neer om studenten zo snel mogelijk op het meest geschikte studiepad te krijgen."

Veel studenten maken zich zorgen over dit voorontwerp van Zuhal Demir en vragen zich af of de UGent zich hiertegen zou verzetten wanneer het effectief op tafel komt. Zijn er stappen die de UGent zou ondernemen om in dit dossier de belangen van studenten te verdedigen?

H: "In mijn ogen gebeurt dat nu al want de belangen van al onze studenten worden dagelijks op die manier verdedigd, onder andere via onze onderwijsdirecteur."

P: "We bevinden ons inderdaad nog in een onderhandelingsfase. Onze indruk is dat de minister wel luistert naar onze argumenten om dit voorontwerp er niet onmiddellijk wordt doorgeduwd. We kunnen uiteraard niet vooruit lopen op wat de minister uiteindelijk zal beslissen, maar zolang er gesprekken lopen, hebben we het gevoel dat deze kwestie op een verantwoorde manier wordt behandeld."

Wat is vandaag de stand van zaken rond AI aan de universiteit? In het tweede deel van ons gesprek met de rector en vicerector richten we ons op artificiële intelligentie. We peilen naar de nood aan een "AI-politie" op de campus en naar hoe de UGent omgaat met fraude nu een masterproef in één klik gegenereerd kan worden. Te lezen op de website vanaf woensdag 25 maart 2026 om 12 uur.

Leone Mattheus

Het Groot Kopstukkendebat trapte af met een onheilspellende vraag: bevindt de wereld zich al in de Derde Wereldoorlog? De meningen vooraan in auditorium Leon de Meyer in het UFO, dat overigens opvallend gevuld was met enkel testosteron bij gebrek aan vrouwelijke kopstukken, liepen sterk uiteen. Terwijl Sammy Mahdi de huidige situatie eerder omschreef als een tijdperk van brute machtspolitiek en proxy-oorlogen door autoritaire leiders, klonk er bij Vooruit en Groen een stuk meer alarmisme. De jongste onder het mannelijke gezelschap Oscar Seuntjes waarschuwde dat we elke dag een stap dichter bij de afgrond komen en dat de vanzelfsprekendheid van onze democratie een illusie is. Jeremie Vaneeckhout trok daarna een historische kaart: volgens hem is dat wereldwijde conflict eigenlijk al lang bezig, maar kijken we weg omdat de bommen niet onze eigen achtertuin vallen. Hij sabelde verder ook nog die "testosteronpolitiek" neer, al kreeg hij prompt een sneer van Axel Ronse terug over het feit dat Groen zelf ook geen vrouw had afgevaardigd naar het debat. 

Oscar Seuntjes waarschuwde dat we elke dag een stap dichter bij de afgrond komen en dat de vanzelfsprekendheid van onze democratie een illusie is

Wanneer het over de oplossing ging, waren de heren het over één ding verrassend eens: Europa moet dringend "vatsigheid" inruilen voor weerbaarheid. Axel Ronse benadrukte dat de EU haar concurrentiekracht verliest en dat we, hoewel de VS voor hem een cruciale bondgenoot blijft, eindelijk onze eigen broek moeten ophouden door fors te investeren in defensie. De toon richting Amerika was echter ijzig bij de rest. Van de "oranje zot" van Seuntjes tot de vaststelling van Mahdi dat de VS simpelweg hun eigenbelang nastreven en geen echte bondgenoot zijn, de conclusie was klaar en duidelijk: we staan er alleen voor. Of het nu gaat om een Europees leger of een gezamenlijk aankoopbeleid om miljarden te besparen, de consensus was dat "met bloemen gooien" niet langer volstaat in een wereld die gedomineerd wordt door ruwe spierballentaal.

Leone Mattheus

Moderator Bart Verhulst sloeg een nieuwe weg in voor de tweede ronde met een opvallend citaat van Prévot: "De toestand van de begroting is catastrofaal!". Maar N-VA zou het rotten toch stoppen? Waarop N-VA repliceerde dat er minstens nog dertig jaar Bart De Wever nodig is om deze 'shit' op te kuisen. Voor Anders was het echter niet de schuld van een ander, want de maatregelen over de begroting werden over alle partijen heen goedgekeurd. Het is wel typisch voor N-VA om de verantwoordelijkheid te ontlopen, aldus De Gucht. Voor Vlaams Belang was het gat in de begroting wél de schuld van De Wever: "door zijn beleid is er geen enkele burger die meer belast is dan de Vlaming, en wij moeten nu de prijs betalen van zijn 'fratsen'."

Waarop N-VA repliceert dat er minstens nog dertig jaar Bart De Wever nodig is om deze 'shit' op te kuisen

Na een pleidooi van Mahdi voor een alternatieve BTW-hervorming, kon hij het niet laten om even te verwijzen naar Tom Van Griekens Instagrambericht waarop hij amicaal poseerde naast Bill White. Van Grieken schoot meteen in de aanval: "Ik heb tenminste vrienden." Maar: "Liever geen vrienden dan slechte vrienden, Tom", aldus Mahdi. Verder deed Vlaams Belang zijn best om Trump te verdedigen, want je zou toch niet durven om hem als excuus te gebruiken voor ons foutgelopen beleid? Onze bevolking is sinds 2000 met 1 miljoen mensen gegroeid, waarvan 90% als gevolg van massa-immigratie. Bovendien is het leven duurder geworden, en is opnieuw de Vlaming een "gepluimde kip". 

Bij het derde en laatste deel kijkt Verhulst naar de Benjamin van de groep. De moderator sprak over de huizenmarkt, en hoe moeilijk het is voor jongeren om iets te kopen. Seuntjens vertelt over de initiatieven van de overheid. De verlaagde registratierechten en het voorzien van betaalbare woningen zijn hierbij belangrijke voorbeelden. De Gucht gaat erop in en stelt dat het aanbod omhoog moet. Hij vindt dat er te weinig en te traag gebouwd wordt. "We hebben voldoende ruimte om te bouwen", voegde Vaneeckhout toe.  

"Wij hebben misschien geen olie of diamant, maar wij hebben de brains." - Van Grieken

Toen het ging over de harde knip, haalde Jos D'Haese uit naar de overheid: "Gelukkig waren we voorheen niet zo streng, anders hadden we nu geen regering." Hij noemde de harde knip en haar mogelijke nieuwe toevoegingen een "elitair beleid van Demir". Seuntjens pikte daarop in en maakte duidelijk dat het nieuwe voorstel nog niet is goedgekeurd en dat de Vooruit nooit zal meegaan in dat voorstel. Van Grieken vond het besparen op onderwijs geen goed idee: "Wij hebben misschien geen olie of diamant, maar wij hebben de brains." Maar hij pleit ook voor het leren van een stiel: volgens hem heeft niet iedereen een masterdiploma nodig om te slagen in het leven.