Het nieuwe Amerikaanse exportproduct: een vijandbeeld

Maar waarom hoor ik als Belg voortdurend een lied over een doodgeschoten rechtse activist - hét symbool van de Amerikaanse cultuurstrijd. En waarom zie ik overal op Instagram zijn gezicht? Het antwoord is simpel: politiek, en dan met name de Amerikaanse, is de afgelopen jaren popcultuur geworden, ook in België. En dat heeft belangrijke gevolgen

Scroll een paar minuten door Instagram en je krijgt het vanzelf: chuds, chads en soyjacks die beide kanten van het politieke spectrum belachelijk maken. Of clips over Donald Trump, die als een soort karikatuur van zichzelf naast het Amerikaanse volk ook mijn Instagram terroriseert. Belgische en West-Europese jongeren krijgen Amerikaanse politiek met de paplepel ingegoten. 

In de 20e eeuw exporteerde Amerika Hollywood: een fantasie van glamour, optimisme en vrijheid die de hele wereld bereikte en hele generaties overtuigde van het Amerikaanse model. 
In de 21e eeuw daarentegen exporteert Amerika iets anders: een culturele tweestrijd. Niet via film, maar via algoritmes. Waar Hollywood ons ooit dromen verkocht, verkopen TikTok en Instagram ons een vijandbeeld: Belgische jongeren consumeren geen Amerikaanse cultuur meer, maar Amerikaanse conflicten. We worden dagelijks overspoeld door een vloedgolf aan humor, ironie en rechtstreekse propaganda van een strijd die niet de onze is. De Amerikaanse cultuurstrijd is van oorsprong niet onze strijd. De algoritmes hebben het ons simpelweg opgedrongen. Amerikaanse politiek draait van oudsher rond twee gescheiden politieke en morele stammen die niet samenwerken. In Europa draait politiek daarentegen (idealiter) rond samenwerking en compromis. Maar zodra Belgische jongeren en politici Amerikaanse termen als 'woke', 'based' of 'chud' overnemen, nemen ze impliciet ook de ideeën van de achterliggende cultuurstrijd over. 

Een duidelijk voorbeeld is het debat rond racisme. Racisme is al eeuwenlang een probleem in België, kijk maar naar onze koloniale geschiedenis in Congo. Hoewel wij een eigen geschiedenis hebben met racisme, wordt de manier waarop wij over racisme spreken sterk beïnvloed door Amerikaanse termen, conflicten en gebeurtenissen. Veel Belgische jongeren kennen wel de naam George Floyd, maar niet die van Belgische slachtoffers van politiegeweld. Het racisme zelf kwam niet via de algoritmes overgewaaid uit de VS, wel de taal en beelden die we gebruiken om erover te spreken. Zo lang onze politieke verbeelding via sociale media door Amerikaanse politiek wordt gevoed, zullen we blind blijven voor de problemen die zich hier, onder onze eigen neus, afspelen.