De plicht tot niet-medeplichtigheid is voor de UGent geen prioriteit

Het artikel sprak over "een kloof tussen de institutionele realiteit en activistische eisen". Ja, er gaapt een kloof tussen een volledige academische boycot en de lakse houding van het rectoraat. Daarom roepen we rector De Sutter en vicerector Reynaert ter verantwoording als vertegenwoordigers van een instelling medeplichtig aan genocide. De UGent kán en móét meer doen om haar medeplichtigheid in de genocide in Palestina te stoppen. 
 

Beste UGent, hoeveel jaar nog?

In mei 2024 besloten oud-rector Van de Walle en de Raad van Bestuur van de UGent om de banden te breken met alle Israëlische universiteiten waarmee we in Europese onderzoeksprojecten samenwerkten. Dat gebeurde onder druk van studenten en personeel. De Mensenrechtencommissie van de UGent bevestigde de conclusies die onderzoekers als Maya Wind al jaren geleden maakten: de Israëlische universiteiten zijn onmisbare pilaren van Israëls genocidaire politiek tegen de Palestijnen.

Nadien nam de UGent anderhalf jaar de tijd om een strategie te ontwikkelen om een eerste band te breken. Conclusie: we vervangen onszelf door een andere universiteit die ons takenpakket overneemt. Die strategie heeft twee grote nadelen: ten eerste stopt het onderzoek niet. Het gaat gewoon door zonder ons. Ten tweede is de procedure traag. Onverdedigbaar traag zelfs, gezien de dodentol in Palestina die elke dag oploopt.

Klein probleempje: het vergt niet al te veel research om te zien dat óók de banden die momenteel een positief advies kregen, niet onschuldig zijn

Op dit moment test de UGent haar strategie voor de eerste keer uit in het OSTEONET-onderzoeksproject. Na een half jaar is er nog geen zekerheid of die strategie zal slagen. Eerst moesten alle partners in het project, tientallen universiteiten en bedrijven, akkoord gaan met ons vertrek. Elke partner heeft vetorecht, ook de Israëlische. Bij OSTEONET is die eerste stap gelukt. Nu wachten we al drie maanden op toestemming van de Europese Commissie om effectief uit de samenwerking te stappen, zonder duidelijkheid of dat antwoord zal komen. Afhankelijk van het antwoord begint dat proces voor de andere samenwerkingen opnieuw. 

Nul banden gebroken, twee nieuwe opgestart

Maar de UGent kan méér. Ze kan om te beginnen het zogenaamde voorzorgsprincipe toepassen en simpelweg geen nieuwe banden meer starten met Israëlische instellingen. Dat idee onderschreef rector De Sutter zelf in een open brief vóór haar verkiezing als rector. Elke Israëlische instelling, of die dat nu wil of niet, ondersteunt de Israëlische economie en profiteert van het apartheidsregime. Er zijn al universiteiten die dat voorzorgsprincipe toepassen, zoals de Universiteit van Amsterdam. In plaats van dat principe toe te passen, heeft de UGent sinds mei 2024 nog twee nieuwe samenwerkingen opgestart.

De UGent moet ook de samenwerkingen breken die in mei 2024 positief advies kregen van de Mensenrechtencommissie. De betrokken Israëlische instellingen zouden niet problematisch zijn omdat ze niet verweven zouden zijn met de Israëlische staat, het leger of de veiligheidsdiensten. Klein probleempje: het vergt niet al te veel research om te zien dat óók de banden die momenteel een positief advies kregen, niet onschuldig zijn. De UGent verlengde in alle stilte een samenwerking met Teva Pharmaceuticals, een Israëlisch farmabedrijf dat monopoliewinsten boekt op de verkoop van medicatie op de Westelijke Jordaanoever. We werken samen met Mellanox Technologies, een dochteronderneming van NVIDIA die onderdelen levert voor Israëlische drones. Ook werken we samen met Tel Aviv Sourasky Medical Center, een ziekenhuis met eigen onderzoekscentrum in handen van de Israëlische staat. 

Geld afzetten tegenover mensenlevens blijft voor ons een no-go

Hoe die samenwerkingen ooit positief advies kregen is ons een raadsel. We vragen daarom dat de Mensenrechtencommissie die banden herevalueert. En we vragen dat niet enkel in woorden. We plaatsten de mogelijkheid tot herevaluatie van de banden met een positief advies op de agenda voor de volgende Raad van Bestuur. Begin januari weten we of de UGent deze banden zal herzien. Ook het voorzorgsprincipe wordt op aanvraag van Stop Funding Genocide besproken op de volgende Raad van Bestuur. De maand erna, in februari, velt de RvB een oordeel. In mailverkeer zegt het rectoraat alvast uit te kijken naar die discussies.

50 miljoen drogredenen

De UGent zou natuurlijk ook simpelweg haar rol in de bestaande samenwerkingen kunnen stopzetten. Het argument van het rectoraat om dat niet te doen is dat "dat ons 50 miljoen euro zou kosten". De banden breken met Israëlische universiteiten zou ons 50 miljoen euro kunnen kosten als we door élke mogelijke aanklager worden aangeklaagd voor het hoogst mogelijke bedrag, en we elke rechtszaak die tegen ons wordt aangespannen verliezen. Het klopt dat een eenzijdige terugtrekking uit een door Europa gesubsidieerd onderzoeksproject moeilijkheden kan opleveren. Doe je dat zonder geldige reden, dan kan Europa je eisen om een betaald bedrag terug te betalen en zouden onderzoekspartners je kunnen aanklagen om gemaakte kosten of verliezen terug te betalen. Maar we hebben wel een geldige reden: we willen niet meewerken aan een genocide. Geld afzetten tegenover mensenlevens blijft voor ons een no-go. 

De 'voortrekker' hinkt achterop

Of die geldige reden stand houdt aan de gerechtshoven van een Europese Unie die nauw verweven is met de Israëlische bezettings- en apartheidspolitiek, dat is een ander verhaal. De Universiteit van Valencia heeft zo’n anderhalf jaar geleden het voorzorgsprincipe toegepast en blijft die beslissing verdedigen in de rechtbank. De Universiteit van Granada doet hetzelfde. Ook het argument dat een instelling verbonden aan een overheid alles in het werk moet stellen om medeplichtigheid in mensenrechtenschendingen te voorkomen, zet hun beslissing kracht bij. Dragen wij de Mensenrechten hoog in het vaandel, dan nemen wij als UGent ook zo’n voortrekkersrol op. Iets dat de UGent in mei 2024 al beloofde. Eén universiteit die de Europese Commissie het vuur aan de schenen legt, kan genegeerd of gestraft worden. Maar vijf universiteiten, of tien?

De UGent kan juridische stappen ondernemen in samenwerking met andere Europese universiteiten die de banden willen breken. Het is onwettig dat Israël überhaupt nog toegang heeft tot Europese onderzoeksfondsen aangezien die toegang voorwaardelijk is aan respect voor mensenrechten, conform artikel 2 van het EU-Israël Associatieverdrag. 

Wat de UGent momenteel ook onderneemt, het grootste probleem is dat dit dossier voor onze universiteit duidelijk geen prioriteit is. De juristen die op dit dossier werken, geven aan te weinig tijd te krijgen omdat ze zich te veel moeten bezighouden met andere zaken. De UGent zou veel meer moeten doen, en kan ook meer doen om haar aandeel in het voortduren van de genocide in Palestina te stoppen.