Onvoorspelbaarheid en Ontroerend Goed

Het gezelschap Ontroerend Goed bestaat ondertussen al 31 jaar. Oorspronkelijk begonnen als dichtersgroep. Het staat bekend om het verkennen van de grenzen van theater als medium. Hoe zou u dat genre uitleggen aan studenten die weinig of niets van theater afweten?

"We zeggen vaak bij Ontroerend Goed dat we participatief theater maken voor mensen die niet van participatief theater houden. In sommige vormen van participatief theater worden er soms te direct zaken van het publiek gevraagd zoals: 'jij daar, kom naar voren en doe dit mee.' Zulke dwingende participatie vinden we nogal tenenkrommend. We zoeken dus naar manieren om theater te maken waarbij de ervaring van de toeschouwer centraal staat. We willen eerder een opening creëren voor het publiek: een uitnodiging om actief deel te nemen aan de scène, maar zonder enige verplichting. Als je liever van op de zijlijn kijkt, is dat even goed. Die balans is voor ons cruciaal."

Heeft u het gevoel dat er iets bestaat als een goed of een slecht publiek? Kan het publiek op een bepaalde manier reageren dat het slecht kan vallen?

"Er bestaat niet per se iets als een goed of slecht publiek. Het staat steeds in dialoog met de voorstelling en natuurlijk de prestaties van de acteurs. Ik denk dat dat steeds te maken heeft met de condities van die avond. Soms loopt er iets niet als gepland. Dan heeft dat repercussies op hoe het publiek zal reageren. Soms doet het publiek iets waarop jij minder bent voorbereid, waardoor de voorstelling een andere vorm aanneemt dan je vooraf in gedachten had. Soms is het publiek echter volledig mee. Dat hoort natuurlijk bij participatief theater en dat komt bijvoorbeeld in onze voorstelling 'Funeral' naar voor."

"We doelen eerder op het vieren van het gevoel: hoe zot is dat we hier allemaal samen zijn en samen deze ervaring van theater meemaken"

Heeft u het gevoel dat mensen een goed besef hebben van en mentaal voorbereid zijn op welke soort voorstellingen ze komen bezichtigen als ze naar de performances van uw theatergezelschap komen?

"Ontroerend Goed is al even bezig met het maken van theater. Vaak als we met een nieuw concept afkomen, heeft ons vaste publiek eerder het idee van: 'met wat gaan ze nu weer afkomen?' Ze zijn ergens altijd wel voorbereid op het onvoorspelbare van onze voorstellingen en die onvoorspelbaarheid is eigenlijk ook ons handelsmerk geworden. We hebben daar natuurlijk soms ook gesprekken over: moeten we ons publiek op voorhand informeren, dat ze bijvoorbeeld gefilmd worden? Moeten we trigger warnings vermelden in de voorstelling?"

"Uiteindelijk hebben we dat tot nu toe nog niet gedaan, maar integreren we het wel in de voorstelling zelf, zoals de vermelding in de eerste scène van de voorstelling 'Thanks for Being Here'. Ik heb het gevoel dat ons publiek ons wel al een beetje kent en dat onze onvoorspelbaarheid hen wel kan smaken. Soms krijgen we inderdaad de reactie en feedback dat mensen er niet op voorbereid waren, maar het uiteindelijk wel fijn vonden."

Onvoorspelbaarheid is, zoals u zegt, jullie handelsmerk. Hoe vinden jullie de balans tussen theater dat sterk leunt op publieks­participatie - en dus een zekere vrijheid vraagt - en tegelijk de aanwezigheid van een vast script, regie en structuur als toneelstuk?

"We willen ervoor zorgen dat het publiek zich gedragen en gezien voelt. Er zit een bepaalde zachtaardigheid in het dragen van je publiek. Zulke zachtheid is bijvoorbeeld aanwezig in een van onze laatste voorstellingen, 'Funeral'. 'Thanks for Being Here', dat eerder vermeld is geweest, heeft dat eigenlijk ook. Het was niet onze bedoeling om intrusief en constant een camera in uw gezicht te duwen. We doelen eerder op het vieren van het gevoel: hoe zot is dat we hier allemaal samen zijn en samen deze ervaring van theater meemaken. In deze onvoorspelbare tijd is het schoon om daarvoor samen te komen en daar in te geloven."

"We maken echter wel voorstellingen die niet afhangen van de input van de toeschouwer. Naar mijn mening is dat ook onze kracht. Je voelt dat je er toe doet als toeschouwer en dat je soms het verschil kan maken. Je hebt plaats om dingen in te vullen, maar die input zorgt er niet voor dat de voorstelling beter of slechter wordt. We willen vermijden dat er verantwoordelijkheid op de schouders van het publiek ligt. Wij zijn de theatermakers: dat is onze job. Jullie moeten als toeschouwers geen theater maken. Wij proberen een opening te creëren zodat jullie je aanwezig, gedragen en betekenisvol kunnen voelen. En dat is voor ons juist die fijne wisselwerking tussen publiek en organisatie."

Heeft u zelf een favoriet toneelstuk van Ontroerend Goed?

"Ik heb zelf Ontroerend Goed leren kennen via de voorstelling 'Are We Not Drawn Onward To New Era'. Dat is een voorstelling in een palindroom. Dat is eigenlijk mijn favoriete voorstelling, maar omdat ik zo nauw heb samengewerkt rond 'Funeral' moet ik toegeven dat dat ook wel een van mijn favoriete voorstellingen is geworden. Ik was bijvoorbeeld ook mee naar Shanghai om die voorstelling opnieuw te maken. Ik ben ook dicht betrokken bij de voorstellingen voor het Landjuweel festival van OPENDOEK in Ieper. Daarom ligt de voorstelling me wel nauw aan het hart."