Bestaan buisvakken wel?

Met een buisvak bedoelen we een vak waarvoor de slaagkansen zeer laag liggen. Deze komen vaak in de eerste bachelor voor en zijn vakken die maar al te vaak moeten worden meegenomen naar het tweede jaar. Omdat dit vakken zijn die meestal aan zeer grote richtingen of groepen worden gegeven, krijgen ze een ietwat controversiële reputatie als sinistere filtertool. Denk maar aan Overzicht van historische kritiek aan de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, Politicologie bij Politieke en Sociale Wetenschappen en Statistiek bij Psychologie. De vakken zouden expres zo moeilijk zijn, om ervoor te zorgen dat een groot aantal studenten uit het eerste jaar wordt weggefilterd na herhaaldelijk falen. Vanuit de UGent werd dit altijd ontkend.

Wordt er wel echt gefilterd?

Hoewel er geen filter is op aantallen speelt een vorm van selectie wel mee bij sommige proffen. Patrick Calders, professor Cytologie en Histologie aan de vakgroep Revalidatiewetenschappen, benadrukt de nood aan een filter: "De instroom is heel heterogeen. We hebben wel een ijkingstoets maar geen ingangsexamen. Bij het ingangsexamen geneeskunde slaagt er twintig procent, zij hebben dus al een geweldige filter." Hij benadrukt ook dat er door de fundamentele aard van het vak getoetst wordt naar vaardigheden die een kinesitherapeut nodig heeft voor de rest van de opleiding. 

"We don't care... We bekijken een hoog of laag slaagcijfer niet als goed of slecht." - Bart Van de Putte 

Bart Van de Putte, onderwijsdirecteur bij de faculteit Polieke en Sociale Wetenschappen en professor Sociologie gooit het over een andere boeg als het over filteren gaat: "We don't care... We bekijken een hoog of laag slaagcijfer niet als goed of slecht. We toetsen eerder of we tevreden zijn over het inhoudelijke niveau." Hij legt ook een grote nadruk op het publiek: "Je hebt een groep studenten die, wat ook de reden is, niet slaagt of maximaal 20 procent van de studiepunten behaalt op een jaar tijd." Een studiejaar kan ook veel verschil maken: "We zien slaagcijfers soms schommelen met 30 procentpunten tussen de jaren heen" aldus Bart Van de Putte. Ook Calders haalt andere uitdagingen aan: "Het is ook vaak het eerste examen. De kloof tussen middelbare examens en universitaire examens is toch nog steeds groot."

Wat doen faculteiten om te helpen?

Volgens Van de Putte worden er sinds een aantal jaren heel wat maatregelen genomen in de faculteit. Zo worden er tussentijdse toetsen georganiseerd. Voor sommige vakken zijn er vier kleine toetsen, andere vakken geven dan weer wekelijkse taken. 

Verder zijn studiebegeleiders een enorm belangrijke factor. "Zij houden studeersessies en zijn ongelofelijk approachable. Per jaar houden zij een duizendtal individuele gesprekken", aldus Van de Putte. Natuurlijk is er ook nog de harde knip. De onderwijsdirecteur deelt nog mee dat "er meer wordt gewerkt bij studenten, maar dat leidt niet tot een dramatische verandering in slaagijfers. Voor hetgeen dat we kúnnen doen hebben we wel al een deel van de weg afgelegd."  

"Ik ga er prat op in meer dan 20 jaar nog nooit examenscores te hebben aangepast, omdat een bepaalde cohort slechter of beter scoort dan gebruikelijk." - Gerd Verschelden 

Volgens professor Gerd Verschelden, die het vak Basisbegrippen van recht geeft in de faculteit Recht en Criminologie, neemt hijzelf ook voldoende maatregelen om de studenten te begeleiden bij zijn vak. "In elke les speel ik in op veelgemaakte fouten op examens, precies om ze te vermijden. Ik geef met behulp van het monitoraat een proefexamen en een oefenles, waarin ik reële examencasussen oplos met de nadruk op de meest voorkomende fouten. In de laatste les los ik ook een aantal voorbeeldvragen op, waarbij ik ook weergeef welke denkfouten gemaakt worden. Ik ga er prat op in meer dan 20 jaar nog nooit examenscores te hebben aangepast, omdat een bepaalde cohort slechter of beter scoort dan gebruikelijk. Ik ben wellicht de enige prof die in Ba1 rechten zelf een-op-een de individuele examenfeedback verzorgt. Wie dat wenst, kan persoonlijk van mij horen – met zicht op de examenkopij – op welke vlakken hij of zij precies tekort is geschoten (te beknopt of te uitgebreid antwoorden, incorrect taalgebruik, denkfouten, verkeerde timing bij het oplossen van het examen…)."

Wat maakt of kraakt je buisvakexamen?

Hoewel de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen dus al veel inzet op begeleiding, benadrukt Van de Putte dat een goede werkhouding van de studenten zelf één van de grootste oorzaken is van een succesvol studietraject. "De grootste moeilijkheid ligt, denk ik, in de hoeveelheid materie die ze moeten verwerken," stelt hij. "Het time management van studenten moet meer georganiseerd worden."
Volgens professor Verschelden schiet de voorbereiding van studenten vaak tekort, "Studenten studeren vaak veel te oppervlakkig of leveren gewoonweg niet de nodige inspanningen." Hij merkt ook op dat studenten zelfs de "gegarandeerde puntenpakker" links laten liggen, omdat deze vraag op te weinig punten zou staan.