Strijd voor academische boycot nog niet gestreden

Hoeveel banden zijn er? 

Dat is moeilijk te zeggen, aangezien de UGent hier weinig transparant over is. Volgens onderzoek van studenten op eigen houtje blijkt echter dat de UGent negentien banden heeft, of zelfs meer, afhankelijk van wat als band wordt gedefinieerd. De universiteit heeft er zelf 10 van bevestigd in een gepubliceerde lijst. Dit zijn de banden die de UGent van plan is te verbreken. De UGent is niet van plan om al haar samenwerkingen stop te zetten. Ze baseert zich daarvoor op de beoordelingen van de Commissie Mensenrechtenbeleid en Dual Use Onderzoek. Deze commissie beoordeelt alle samenwerkingen van de UGent en besliste eerder al om niet meer samen te werken met Israël op nationaal niveau. Die beslissing werd echter aangevochten door voormalig rector Rik Van de Walle in de Raad van Bestuur, waardoor men nu geval per geval bekijkt. 

Wat is er al gebeurd?

In 2024 publiceerde de Mensenrechtencommissie een shortlist van Israëlische overheidsinstellingen en universiteiten die nauw met het leger of de staat verbonden zijn. Dit vormde de basis voor de 10 negatief beoordeelde samenwerkingen.  Na de bezetting van het UFO besloot Van de Walle op 31 mei om dit advies van de Mensenrechtencommissie te volgen. Sinds die beslissing zijn er nog maar drie van de tien problematische banden stopgezet. Twee zijn beëindigd omdat het contract is afgelopen, en een derde is een Erasmussamenwerking. Over een vierde samenwerking hebben alle UGent'ers recent een mail gekregen. Hierbij hebben de andere partners binnen de samenwerking beslist om de Universiteit van Tel-Aviv aan de deur te zetten. Dit moet echter nog goedgekeurd worden door de Europese Commissie.

Een van de negatief beoordeelde samenwerkingen is recent verlengd

MERLIN, één van de negatief beoordeelde samenwerkingen, is recent zelfs verlengd. Het contract zou normaal afgelopen zijn aan het begin van dit academiejaar. De UGent werkt binnen MERLIN samen met onder andere Tel-Aviv University en de Kishon afwatering en rivierautoriteit. Die laatsten staan allebei op de zwarte lijst van de mensenrechtencommissie. TAU biedt contracten aan aan Israëlische soldaten en doet onderzoek voor het Israëlische leger en wapenfabrikanten, terwijl Kishon een Israëlische overheidsinstelling is.

Critici wijzen op de traagheid waarmee de banden verbroken worden. "Men probeert zich in lopende projecten met Israëlische universiteiten te vervangen, zodat de universiteit niemand tot last zou zijn. Dat toont volgens mij hoe weinig morele urgentie er leeft." aldus Basile Peeters. Ook op de nationale studentenstaking van 23 oktober was het verontwaardiging troef. De protesterende studenten willen zo snel mogelijk actie zien, en betreuren hoe weinig het beleid van rector De Sutter voorlopig verschilt met dat van haar voorganger. Actie volgt nog op 19 november.

Waar loopt het vast?

De banden met Israël stopzetten is niet zo evident. Zo bleek uit een onderzoek van Veto, het studentenblad van KU Leuven. De samenwerkingen vinden namelijk plaats binnen het Horizon kader van Europa, dat voornamelijk gefinancierd wordt door de Europese Commissie. MERLIN bijvoorbeeld, het project dat net verlengd is, heeft een totaalbedrag van 21 miljoen gekregen van de EC. Dit betekent ook dat als de UGent uit projecten wilt stappen, ze toestemming nodig heeft van alle projectpartners én de Europese Commissie zelf. Zonder deze toestemming pleegt de UGent contractbreuk, met mogelijk boetes, schadeclaims en reputatieverlies als onbetrouwbare partner tot gevolg. 

De UGent heeft al vanaf het begin gezegd dat ze haar contracten om deze redenen zou naleven. In mei 2024 werd dus een belofte gemaakt waarvan men toen al wist dat de effectieve navolging ervan moeilijk te controleren zou zijn. 

In mei 2024 werd dus een belofte gemaakt waarvan men toen al wist dat de effectieve navolging ervan moeilijk te controleren zou zijn

Sinds het begin gebruikt de UGent dit ook als een excuus en verschuilt het zich telkens achter de EU. Bij persverklaringen valt vaak hetzelfde te lezen: "We wachten op antwoord van de EU". Volgens Peeters wordt er ook niet actief naar een andere oplossing gezocht: "Momenteel zijn slechts twee juristen deeltijds met dit dossier bezig. Eén onder hen smeekte het management tijdens de Raad van Bestuur zelfs tijd te mogen vrijmaken voor dit dossier. Veel van zijn onderzoek moest hij na de werkuren doen."

In plaats van oplossingen te zoeken om via achterpoortjes uit samenwerkingen te stappen, zoekt de UGent naar achterpoortjes om erin te kunnen blijven. Zo heeft de universiteit vorig jaar al een piste bekeken rond affiliated entities, en probeert men zich nu te vervangen in de projecten door andere Belgische universiteiten. De weg naar een academische boycot is nog lang en blijft voorlopig onbeslist. De universiteit belooft om verder te werken, terwijl activistische studenten op hun honger blijven zitten.