Hoe staat het met de maatregelen van Zuhal Demir na vier maanden?

Eerst even alle informatie op een rijtje: op 26 januari kon De Morgen een voorontwerp inkijken met nieuwe maatregelen in verband met het hoger onderwijs. Elke student zou elk academiejaar minstens 54 studiepunten moeten opnemen. Wanneer dit niet gebeurt, verliest de student diens recht op een studiebeurs. Studenten die 30 jaar of ouder zijn, kunnen geen studietoelage meer aanvragen. Ook krijgt iedereen maximaal vier zittijden per vak, waarbij vier keer buizen wil zeggen dat je je studierichting moet stopzetten. Studenten moeten ook ieder jaar minstens 80 procent van hun opgenomen studiepakket verzilveren. Doen ze dat niet, dan volgen bindende voorwaarden het jaar erop. Indien je maar slaagt voor minder dan 30 procent van je pakket, dan moet je de opleiding stopzetten.

Commentaar uit vele hoeken

Ondertussen zijn we pakweg drie maanden, en vele discussies rond dit voorontwerp, verder. Toch is het grotendeels onveranderd gebleven. Nadat de Raad van State stelde dat deeltijdse studenten en studenten ouder dan 30 te zwaar worden gestraft, voegde Demir toe dat deze studenten bij "bijzondere omstandigheden of overmacht" alsnog een uitzondering zouden kunnen aanvragen. Veel critici struikelen echter nog over het minimum van 54 studiepunten voor beursstudenten. Volgens de Vlaamse Hogescholenraad zou deze maatregel discriminerend kunnen werken. Studenten die geen beurs nodig hebben, kunnen namelijk zonder gevolgen minder dan 54 studiepunten opnemen, maar zij die wel met een beurs studeren, zullen die keuze niet meer hebben. Hierdoor moeten studenten met minder financiële middelen harder werken, aangezien dit nog steeds neerkomt op 90 procent van een voltijds studieprogramma. Ongeveer een derde van de hogeschoolstudenten neemt op dit moment minder dan dat op. Ze vinden verder dat er te veel wordt gefocust op studieduur en dat er een hoog risico vasthangt aan de maatregelen. Ook is de timing volgens de Raad te krap. Aangezien de inschrijvingen binnen een maand al van start gaan, zorgt het gebrek aan beslissing voor veel onzekerheid voor de administratieve werking van hogescholen en universiteiten.

Er is verontwaardiging over het feit dat er bespaard wordt op de groep die juist de meeste steun nodig heeft

Ook de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) sluit zich hierbij aan. Zij zeggen verder dat studenten met kleinere pakketten het niet minder slecht doen, en dat verplichte grote pakketten net meer schade zullen aanrichten aan de studievoortgang van die studenten. Hun data tonen aan dat een verhoogd minimum aan studiepunten positief is voor eerstejaarsstudenten, omdat ze dan meteen kunnen aanvoelen of ze in de juiste richting zitten, maar in latere jaren juist voor sneller afhaken en een verhoogde studieduur zorgt.

De Vlaamse Vereniging van Studenten maakt zich zorgen om de druk die op studenten zal komen te liggen. Ze voorspellen een grotere kans op burn-out door de verhoogde werkdruk, waardoor de maatregelen averechts zullen werken. Volgens alle drie de organisaties azen de regels vooral op kwetsbare studenten en is er een reëel risico dat ze het aantal behaalde diploma's juist zullen doen dalen. De studenten zelf zetten ook initiatieven op, zoals activiteiten vanuit actiecomité 'Zuhal Doe Normal' en een nationale betoging die op 7 mei plaatsvond.
 

Parlementair verzet

In de Commissie voor Onderwijs gaan de oppositiepartijen grotendeels akkoord met de voorstellen van deze organen. Ook al toont de VLIR aan tevreden te zijn met het huidige studiepuntenminimum van 27, willen de leden van de Commissie voor Onderwijs hierop wel toegeven. Zo heeft Groen-parlementslid Kim Buyst een amendement voorgesteld op basis van de wensen van deze raden. Hierin staan twee voorstellen: om het minimum in het nieuwe decreet te verlagen naar 45, en het hele decreet uit te stellen naar academiejaar 2027-2028. Een hoeveelheid van 45 blijft vrij arbitrair, maar het is wel een minder grote verandering tegenover het huidige decreet. Naast deze voorgestelde aanpassing is er verontwaardiging over het feit dat er bespaard wordt op de groep die juist de meeste steun nodig heeft.

Ze hopen met de studiepuntenverhoging een nieuwe norm te maken in het hoger onderwijs

Demir en haar kabinet blijven resoluut hun decreet verdedigen. Besparen is nooit fijn, maar het moet nu eenmaal gebeuren. Zij zijn van mening dat de korte tijd tussen de potentiële intrede van dit decreet en de start van de inschrijvingen vooral teweeggebracht is door de vele hoorzittingen en algemene inefficiëntie rond deze beslissing. Daarnaast is het niet ongewoon om te werken met hangende regelgeving, en vinden ze dat onderwijsinstellingen zich hieraan moeten aanpassen. Ze hopen daarnaast met de studiepuntenverhoging een nieuwe norm te maken in het hoger onderwijs. Studies in Nederland hebben aangetoond dat zo'n verstrenging kan leiden tot een algemene verbetering van de studievoortgang, ook bij de 'zwakkere' studenten die minder studiepunten opnemen.