In gesprek met Joz Motmans en Guy T'Sjoen over de toekomst van genderbevestigende zorg

Wat maakt transgenderzorg zo belangrijk?

Joz Motmans: "Transgenderzorg is nog niet overal evident. Het is iets dat zo basic is dat je denkt dat het overal moet kunnen. Het is dus superbelangrijk dat het bestaat. De grootste drempel voor veel mensen is durven zeggen wat er speelt. Niet elke huisarts of hulpverlener reageert daar even goed op. Het bestaan van transgenderzorg moet die drempel naar beneden halen."

Guy T'Sjoen: "Ik ben gemotiveerd geraakt om in de branche te stappen in een tijd waar de zelfmoordpercentages bij de transpopulatie veel hoger lagen dan bij de niet-transgenderpopulatie. Als je dan weet dat je met hormonen en zorg een grote impact kan hebben op de daling van depressieve klachten en een verbetering van het welbevinden van mensen, dan is dat voldoende motivatie om verder te zetten."

Wat zijn volgens jullie de grootste misverstanden die mensen hebben over transgenderzorg en genderbevestigende behandelingen?

J: "Dat wij niets liever doen dan opereren en hormonen geven. Dat ons werk er alleen maar uit bestaat om transities te realiseren en dat niet zorgvuldig zouden doen. Ons werk is ook vragen beantwoorden en counselen, en die patiënten die het daarbij laten zijn evenveel waard als de patiënten die wel verdere stappen zetten. Een ander taboe is dat we daar veel geld mee zouden verdienen, omdat sommige ingrepen wel duur zijn."

G: "Een ander groot vooroordeel of misverstand is de vraag of mensen wel weten wat ze doen. Zeker als het over bepaalde leeftijdsgroepen gaat, zoals minderjarigen, denken mensen dat ze niet zelf kunnen beslissen."

En wat zijn de grootste uitdagingen voor transpersonen tijdens hun traject?

J: "De grootste uitdaging blijft het vertellen aan anderen. In de meest recente studie lag het gemiddelde nog op vijf jaar wachten tussen het zelf beseffen en het tegen iemand anders voor het eerst vertellen. Dat betekent vijf jaar in de kast zitten. Op persoonlijk niveau is dat acceptatieproces echt het moeilijkste. Het is ook zo dat mensen zich niet meer generen om hun mening te geven. Zeker als personen met macht die opinies steunen."

"Als er een bericht in de krant verschijnt, en je daar de reacties onder leest, zijn die soms misselijkmakend." - Guy T'Sjoen

G: "Ook als je eenmaal voor jezelf hebt beslist komt er zoveel bij kijken: vertellen aan de omgeving, een naamsverandering, contracten, diploma's en bankkaarten aanpassen. Maar ik denk dat de sociale reactie, zeker in de wereld van vandaag, ook een grote impact heeft. Als er een bericht in de krant verschijnt, en jals je daarover reacties onder sociale media posts leest, dat zijn die soms misselijkmakend."  

Waar zitten voor jullie de grootste knelpunten binnen het zorgsysteem?

J: "Op dit moment bij financiering. In België zijn er sinds januari 2025 vier centra bijgekomen. Er zijn vanuit de federale overheid extra fondsen geïnvesteerd in de conventie transgenderzorg. Jammer genoeg is dat nog niet voldoende. We hebben allemaal heel lange wachttijden. De strop zit vooral bij psychologische zorg. De mensen die willen starten, raken niet binnen omdat psychologen hun agenda's vol zitten. Eens ze binnen zijn gaat de doorstroom naar indien nodig o.a. endocrinologie of chirurgie vlot."

G: "Maatschappelijk is er iets veranderd. Die openheid is er dan toch gekomen. Veel meer mensen zetten de stap naar de zorg. Er is vooral geïnvesteerd vanuit het ziekenhuis. Vroeger zaten we ergens in een hoek van het ziekenhuis, met drie lokalen, nu hebben we een ganse verdieping met een secretariaat, data managers, research en psychologen. Maar desondanks is die wachttijd niet verminderd. Integendeel. Daarom was onze oproep een aantal jaren geleden aan de minister van Volksgezondheid en aan andere ziekenhuizen: organiseer die zorg ook."

Wat is er volgens jullie dan nodig om te evolueren naar een samenleving waarin genderdiversiteit beter wordt begrepen en ondersteund?

J: "In Vlaanderen hebben we met çavaria en het Transgender Infopunt zoveel mooie spelers die veel doen rond maatschappelijke bewustwording. Dit maakt dat er meer openheid is, meer acceptatie, dat er meer over wordt gesproken, dat mensen zich sneller durven uiten en hulp zoeken. Ik geloof heel sterk in overheidsondersteuning en vooral binnen het domein van onderwijs en maatschappelijke sensibilisering. Ook het feit dat bepaalde VRT-programma's transpersonen tonen maakt dat de generaties die dit nooit hebben meegekregen, ook geïnformeerd worden en het thema leren kennen. Ik heb gisteren nog gehoord van een cliënt die zei: "Mijn oma heeft het nooit begrepen, maar ze kijkt naar 'Thuis' en daar komt ook een transpersoon in voor."

"Heb vertrouwen dat er altijd mensen gaan zijn die jou steunen, in jou geloven en er voor jou zijn." - Joz Motmans

G: "Anderzijds is het heel belangrijk dat in gelijk welke opleiding van een zorgberoep dit thema een plaats moet krijgen. Misschien zelfs breder, voor juristen is het ook relevant. Dus ik denk dat dat ook een zeer grote stap zou zijn. Als we een hele nieuwe generatie gezondheidszorgwerkers zouden kunnen opleiden met kennis rond dit thema, dan denk ik dat we ook een heel ander discours zouden kennen. We spreken tenslotte over één procent van de bevolking die met het thema kampt."

Welke boodschap willen jullie meegeven aan jongeren die met genderidentiteit worstelen?

J: "Heb vertrouwen dat er altijd mensen gaan zijn die jou steunen, in jou geloven en er voor jou zijn. Want alle negatieve commentaren van zij die het hardst roepen, zijn slechts een kleine minderheid. Je bent niet alleen. Ook als je eigen omgeving echt niet veilig is, zoek dan verder naar plekken waar het wel veilig is en die je aanvaarden zoals je bent. Want die zijn er zeker en vast."