Vlaams parlementslid Brecht Warnez: "In deze tijd moet een recht op lesopnames kunnen"

Het hete hangijzer in het hoger onderwijs is het gelekte wetsontwerp van Zuhal Demir. Hoe kijkt u naar de reeks maatregelen?

"Het is essentieel om eerst het exacte probleem af te bakenen. Data tonen aan dat we op Europees niveau inderdaad niet goed scoren wat studie-efficiëntie betreft. Het is op basis daarvan dat je een verdere aanpak moet bepalen. Ik ben zelf prof aan de UGent. Dat maakt van mij een persoon die niet op buikgevoel wil werken. Je moet op basis van de noden van mensen evidencebased beleid voeren, en ik moet data zien voor ik over een maatregel iets zinnigs kan zeggen." 

De harde knip bestaat nu al drie jaar. Is het nog koffiedik kijken naar wat die heeft opgeleverd?

"We hebben de data nog niet gekregen, maar er moet wel een evaluatie volgen. Het principe van de harde knip an sich vind ik wel verstandig. Het helpt om aan het begin te kunnen heroriënteren. Dat is ook cruciaal voor de student zelf. Wat heeft een student die drie jaar studeert en het daarna opgeeft gewonnen? Dat gezegd zijnde, moet het wel gecombineerd worden met goede oriëntatie, zoals ijkingstoetsen en starttoetsen. Die oriëntatie is in veel opleidingen nog niet aanwezig."

Een van uw stokpaardjes is het recht op lesopnames. In welke omstandigheden is een recht volgens u noodzakelijk?

"In deze tijd moet een recht op lesopnames kunnen, indien het mogelijk is. Ik ben me ervan bewust dat sommige lokalen zich er niet toe lenen. Laat ons zeggen dat het als eerste stap mogelijk moet worden voor enkele soorten studenten: studenten in overmachtsituaties, studenten die langdurig ziek zijn, werkstudenten, topsporters, enzovoort."

Vanuit proffen komt er dan weer weerstand tegen die lesopnames, omdat je beter zou opletten in de les. Academic gatekeeping?

"Voor elke prof die met een wetenschappelijke studie zwaait, is er een andere studie die het omgekeerde beweert. Daarnaast speelt de manier van lesgeven een rol. We spreken vaak over lesopnames, maar er zijn ook nog veel andere vormen van hybride lesgeven, waar te weinig aan gedacht wordt. Vooral op de arbeidsmarkt valt dat op. Daar zijn opleidingen vaak duur. Ik doe een oproep naar het inzetten van microcredentials in combinatie met hybride lesgeven. We hebben meer nood aan korte, academische opleidingen waar het werkveld makkelijk kan instromen, waarin het niet noodzakelijk is om altijd in de les te zijn. Levenslang leren zou op die manier ook meer gepromoot worden."

Een andere piste waarop u actief bent, is grensoverschrijdend gedrag (gog). U pleit voor een kaderdecreet. Wat houdt dat concreet in?

"Er is nog niet zo lang aandacht voor gog. Het was moeilijk de universiteiten te overtuigen om een gemeenschappelijk meldpunt (het Vlaams Meldpunt, red.) op te richten. Tien jaar terug was dat ondenkbaar. Na een aantal reportages is men toch overstag gegaan, maar er blijft nood aan duidelijkheid. Ik ben voor vrijheid van onderwijs, maar gog is overal hetzelfde. Ik denk dat het verstandig is om een aantal basisprincipes uiteen te zetten, zoals wat we onder gog verstaan en waar je terechtkan."

"Je promotor kan je maken of kraken"

"De universiteit is een fantastische werkplek, maar je zit wel in een heel bijzondere relatie met je promotor. Dat is de man of vrouw die je maakt of kraakt. Dat maakt je onnoemelijk kwetsbaar. Ik denk dat je de bescherming het best decretaal regelt, zoals we de rest van het arbeidsstatuut ook decretaal regelen."

U spreekt over de figuur van de promotor die soms onaantastbaar lijkt. Hoe verhoudt dat zich tot de gesprekken in het Vlaams Parlement om het ontslag van professoren mogelijk te maken? 

"Er lopen inderdaad gesprekken over de mogelijkheid tot ontslag om dringende reden."

Wat vindt u van het idee?

"We moeten zowel onze werknemers als onze organisatie beschermen. Ik vind dat iedereen een gelijkaardig statuut verdient. In die zin lijkt me het ook verstandig om dat ZAP-statuut (zelfstandig academisch personeel, red.) te moderniseren, in alle richtingen. Dat gaat dus niet enkel om ontslag. Bijvoorbeeld, iets als fietsleasen bestaat overal in de private sector, maar in het hoger onderwijs mocht het niet. Door zulke absurditeiten worden de universiteiten minder concurrentieel."

Er is veel te doen om de besparingen op beursstudenten. Zijn de besparingen in het hoger onderwijs altijd even rationeel?

"De eerste vraag rond besparingen is de vraag of ons financieringsmodel wel werkt. Persoonlijk wil ik opnieuw naar de tekentafel voor dat financieringsmodel. Wat je afspreekt, moet je kunnen volhouden."

"Ik wil opnieuw naar de tekentafel voor het financieringsmodel van het hoger onderwijs"

"Wat de beursstudenten betreft: wij, de cd&v, hebben gezegd dat we niet meegaan in een platte besparing op die toelagen. Minister Demir wilde ook eerst de toekenning van een toelage louter koppelen aan studierendement. We zijn tot een akkoord gekomen en er komen voor dat studierendement enkele uitzonderingen voor bepaalde categorieën van studenten. Zo is die besparing toch voor een groot deel gerationaliseerd."

"Een besparing waar ik wél volledig achter sta, is die op studenten van buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Ons inschrijvingsgeld ligt relatief laag ten opzichte van de rest van de wereld. De rest van de wereld komt hier graag studeren aan een laag tarief, maar als wij naar het buitenland willen, dan mogen we veertigduizend euro neerleggen. Dat is niet normaal."

Van Demir zou een beursstudent na een slecht tweede jaar een deel van zijn toelage moeten terugbetalen. Oskar Seuntjens zei daarover dat zo'n maatregel bij zijn partij no pasarán zou zijn. Wat met de cd&v? 

"Die maatregel gaat regelrecht in tegen de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Wie het niet kan betalen, die moeten we ondersteunen. Als het achteraf niet gelukt is, gaan we mensen niet dieper in de put duwen. Dat is een maatregel die voor de cd&v niet door de beugel kan."