'For the record': Ali Khamenei

Ali Khamewie?

Ali Khamenei werd geboren in 1939 in Mashad, één van de heiligste steden voor sjiitische moslims in het noordoosten van Iran. Hij studeerde theologie en islamitisch recht in Qom, waar hij in contact kwam met ayatollah Ruhollah Khomeini. Khamenei was sterk politiek geëngageerd en was actief in de oppositiebeweging tegen de sjah, die toen aan de macht was. Bijgevolg speelde hij een actieve rol in de Islamitische Revolutie van 1979.

In 1981 werd hij president van Iran, een functie die hij acht jaar lang uitoefende. Na deze periode werd hij in 1989 benoemd tot ayatollah en werd hij de Opperste Leider van Iran. Om zijn rol beter te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat een ayatollah is. Dat is een titel die uitsluitend wordt toegekend aan Sjiitische geleerden. Als Opperste Leider bekleedt Khamenei de belangrijkste functie in het land en staat hij boven de regering en andere staatsinstellingen. In deze rol behandelt hij zowel binnenlandse als buitenlandse zaken en benoemt hij belangrijke functies binnen de regering, de rechtsinstellingen en het leger. 

Als gevolg van deze positie heeft hij vetorecht over beslissingen van de president en kan hij maatregelen verwerpen als die volgens hem in strijd zijn met de islam. Daarnaast bepaalt hij welke wetten worden goedgekeurd en of deze verenigbaar zijn met het geloof. Zijn macht beperkt zich niet alleen tot het politieke en wettelijke niveau, maar strekt zich ook uit tot het leger. Zo is Khamenei de opperbevelhebber van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRG), een militair elitekorps dat los staat van het Iraanse leger.

Militaire macht

De Iraanse Revolutionaire Garde werd opgericht bij de aanvang van het ayatollahregime in 1979, met de bescherming van de revolutie en het gezag van de theocraat als hoofdtaak. Later werd hun macht ook uitgebreid naar het economische veld en speelt het een grote rol binnen het Iraanse bedrijfsleven, waardoor het nauw verbonden is met de elite. De eenheid beheert bijvoorbeeld de bouw van infrastructuur, alsook grote delen van de olie-industrie. Wegens internationale sancties kregen ze zelfs toestemming om olie te exporteren, wat hen een belangrijke bron van inkomsten maakt voor het land. Ook het nucleaire programma staat onder leiding van de Garde.

Verder beschikt de IRG ook over een buitenlandse tak: de Quds Force. Deze leidt buitenlandse operaties en steunt verschillende groeperingen zoals Hezbollah in Libanon en Hamas in Palestina. Samen vallen ze onder de noemer van de 'As van Verzet'. Hun gemeenschappelijk doel: de bestrijding van Israël en Westerse invloed in het Midden-Oosten. In januari 2026 plaatste de Europese Unie de Revolutionaire Garde op de lijst van terroristische organisaties.

Verlies aan legitimiteit

Het Iraanse regime ondergaat veel kritiek en verloor sterk aan binnenlandse legitimiteit. Door systematische onderdrukking, het beperken van de vrijheid en het bloedig neerslaan van protesten, hopen veel Iraniërs op verandering.