In deze donkere wintermaanden voelen we ons al eens eenzaam. Maar wist je dat eenzaamheid ook ons brein aantast, van slaapritme tot cognitieve functies? Hoe komt dit en wat kunnen we eraan doen?
De mens is een sociaal dier
De mens is een sociaal dier, zo wordt vaak geponeerd. Maar wist je dat dat evolutionair is gegroeid? Onze vroege voorouders, de zogenaamde 'jager-verzamelaars' moesten namelijk wel samenwerken om te overleven. Door elkaar te beschermen, voedsel te verzamelen, en samen op grotere dieren te jagen, hielden ze elkaar in leven. Ook ons brein is hieraan aangepast, want specifieke delen ervan zijn gericht op sociabiliteit. Zo staat de prefrontale cortex onder meer in voor interpersoonlijke relaties en empathie.
Wat is eenzaamheid?
Eenzaamheid is een onaangenaam, fysiek ervaren gevoel van gemis aan verbondenheid met anderen. Dit ontstaat bij een verschil tussen hoe iemand wenst dat zijn sociale relaties zijn en hoe die relaties dan in werkelijkheid zijn. Hierin is vooral de mate van daadwerkelijke verbondenheid belangrijk. Het kan dus zijn dat je wel veel mensen om je heen hebt, maar je nog altijd eenzaam voelt, omdat de band met de personen met wie je omringd bent niet diep genoeg is.
Wat doet eenzaamheid met je brein?
Door eenzaamheid wordt het brein rusteloos: mensen slapen slecht, herstellen minder goed van stress en reageren gevoeliger op negatieve emoties. Hierdoor ontstaat prikkelbaarheid, stemmingswisselingen en impulsief gedrag. Op langere termijn zorgt dit voor cognitieve en lichamelijke achteruitgang.
Door eenzaamheid wordt het brein rusteloos: mensen slapen slecht, herstellen minder goed van stress en reageren gevoeliger op negatieve emoties
Onderzoek wijst uit dat mensen die langdurig eenzaam zijn, veranderingen ondergaan in de hersenstructuren waardoor we sociale signalen kunnen interpreteren. Hierdoor leggen we nog moeilijker contact met anderen en ontstaat een negatieve spiraal van eenzaamheid. Toch kan het brein weer hersteld worden, wanneer we na een lange periode van eenzaamheid weer banden creëren met anderen. Lukt dit niet, dan kunnen de veranderingen blijvend zijn en beïnvloedt deze constante stress hoe we denken, voelen en functioneren.
Hoe kun je eenzaamheid aanpakken?
Eenzaamheid tast dus de geestelijke én lichamelijke toestand aan. Het aanpakken hiervan is echter geen gemakkelijke klus, simpelweg 'wat meer onder de mensen komen' zal het probleem niet direct oplossen. Mensen die kampen met eenzaamheid richten hun aandacht vooral op negatieve sociale situaties, en interpreteren neutrale gebeurtenissen op een negatieve manier. Deze denkwijze moet worden veranderd voordat de feitelijke eenzaamheid aangepakt kan worden. Een effectieve maatregel is het herkennen van negatieve gedachten, en deze corrigeren. Een goede tweede stap is om het sociale netwerk proberen te versterken, en op zoek te gaan naar mogelijkheden om anderen te ontmoeten.
Reactie toevoegen