Waarom Sofie Mulders 40 jaar lang biefstuk en kaas at, en toen veganist werd

Tijdens het schrijven van 'Waarom ik 40 jaar biefstuk en kaas at, en toen veganist werd' sprak u met boeren, dierenartsen en consumenten. Is er een ontmoeting die u in het bijzonder is bijgebleven?

"De ontmoeting met een varkensboer is mij het meest bijgebleven. Samen met zijn zoon zorgde hij voor drieduizend varkens, die hun hele leven in een betonnen stal doorbrengen. Ze komen nooit buiten, hebben een verschrikkelijk bestaan. Die boeren zeiden: 'Wij houden van onze dieren.' Ik wil dat niet in twijfel trekken, maar ik blijf het vreemd vinden dat je zegt van dieren te houden, terwijl je ze opsluit in een betonnen hok. Voor hen is dat normaal, en eigenlijk voor 99 procent van de mensen ook. We hebben zó'n gigantische behoefte aan vlees en zuivel gecreëerd, dat dit systeem vanzelfsprekend is geworden - en dat is precies het probleem."

"Ik blijf het vreemd vinden dat je zegt van dieren te houden, terwijl je ze opsluit in een betonnen hok"

U zegt dat het voor 99 procent van de mensen normaal is om dieren in zulke omstandigheden te houden. Denkt u dat het op dit moment mogelijk is dat mensen volledig geïnformeerd en bewust kunnen kiezen wat ze eten?

"Ik vrees van niet. Veel mensen willen er eigenlijk ook niet over geïnformeerd worden. De informatie die er wél komt, is vaak afkomstig van dierenrechtenorganisaties of mensen die veganistisch zijn geworden - en daar hangt meteen een bepaald label aan vast. Vanuit een zogenaamde neutrale hoek hoor je zelden hoe dieren écht worden behandeld. Integendeel: campagnes van bijvoorbeeld VLAM tonen liever vrolijke varkens in groene weiden dan de realiteit van de stal. Hoe kunnen consumenten dan weten wat er echt speelt?"

Veel mensen zeggen dat één individu toch geen verschil kan maken. Kunt u dat argument begrijpen?

"Enerzijds wel, maar anderzijds: alle grote veranderingen zijn ooit begonnen met kleine groepen mensen. Dit gaat uiteindelijk om consumentengedrag: hoe minder vraag er is naar een bepaald product, hoe minder het geproduceerd zal worden. Er zit veel waarheid in die bekende slogan: Be the change that you want to see."

"Voor mij was het een kwestie van persoonlijke verantwoordelijkheid. Ik wil geen deel meer uitmaken van een systeem dat zoveel leed veroorzaakt. Zelfs al zou mijn keuze op zich niets veranderen, dan nog kies ik ervoor om er afstand van te nemen. En als genoeg mensen dat doen, dan kan het systeem misschien wel veranderen."

Wat kan de overheid volgens u doen om veganisme beter te ondersteunen?

"Op dit moment geeft de overheid eigenlijk dubbelzinnige signalen. Enerzijds promoot ze de zogenaamde eiwitshift omwille van milieu, klimaat en gezondheid, maar tegelijk stroomt er nog altijd enorm veel Europees geld naar de vee- industrie, zonder die subsidies zouden veel boeren nauwelijks kunnen overleven. Ik vind niet dat de overheid het eetgedrag van mensen actief moet sturen, maar ze kan het wél makkelijker maken. Op universiteiten bijvoorbeeld zou je zonder moeite drie of vier volwaardige, lekkere plantaardige maaltijden kunnen aanbieden in de refter. En goede informatie verspreiden is minstens even belangrijk: veel mensen denken nog steeds dat ze enkel in vlees de nodige proteïnen kunnen vinden, terwijl peulvruchten daar een perfect alternatief voor zijn. Dat soort kennis kan al een groot verschil maken."

Hoe haalbaar is veganisme voor studenten die een beperkt budget en weinig tijd hebben?

"Het is echt haalbaar. Bonen, linzen en kikkererwten zijn goedkoop, zelfs goedkoper dan biefstuk. Je moet je wel even verdiepen in hoe je volwaardig - en dus gezond - plantaardig kunt eten; websites zoals BeVegan of de Nederlandse Vereniging voor Veganisme geven goede tips. Het kost even wat tijd om je weg te vinden in de keuken, maar je hebt echt geen drie universitaire diploma's nodig om veganistisch te koken. Zelf koken als student kan prima, zelfs als je slecht bent in koken. Ik was zelf ook nooit een goede kok, en het is mij ook gelukt. Het belangrijkste is zorgen voor variatie en genoeg voedingsstoffen binnenkrijgen."

"In Aziatische landen eten ze bijvoorbeeld hond, wat wij afschuwelijk vinden, terwijl wij hier massaal varkens kweken en slachten"

In hoeverre beïnvloeden cultuur, religie en traditie ons oordeel over welke dieren we eten, en hoe kunnen die normen doorbroken worden om mensen bewuster te laten kiezen?

"Tradities bepalen ontzettend veel, en dat is denk ik de grootste reden waarom mensen nog altijd zoveel vlees eten. Binnenkort komen Kerstmis en nieuwjaar eraan, en veel mensen kunnen zich niet voorstellen dat dat zonder vlees gevierd kan worden. Tradities zijn gewoon heel krachtig. Op YouTube staat een heerlijk gesprek tussen filosoof Peter Singer en de evolutiebioloog Richard Dawkins. Beiden zijn atheïst en overtuigd darwinist. Singer is bijna volledig veganist sinds zijn kinderjaren, terwijl Dawkins nog vlees eet. Dawkins zei: "Ik weet dat mensen en dieren niet zo verschillen, maar het is te moeilijk om als enige in mijn familie te stoppen met vlees eten." Singer antwoordde dat Dawkins nog altijd beïnvloed werd door culturele en religieuze tradities, iets waarvan hij zich veel meer had losgemaakt. Het is logisch dat het moeilijk is om als individu buiten een groep te staan; dat maakt ons sociaal gezien een beetje eenzaam. Maar hoe meer mensen die keuze maken, hoe makkelijker het wordt voor anderen. Verandering groeit makkelijker van onderuit dan dat het van bovenaf wordt opgelegd. Hoe meer individuen tradities in vraag stellen, hoe groter de kans dat die normen verschuiven. Tradities zijn voor een groot deel ook arbitrair: in sommige Aziatische landen eten ze bijvoorbeeld hond, wat wij afschuwelijk vinden, terwijl wij hier massaal varkens kweken en slachten."