Wat is mijn opleiding filosofie nog waard?

Korte schetsing van de situatie

Nathan Cofnas is een Amerikaanse wetenschapsfilosoof en specialiseert zich in ethiek en biologie. Hij zou aangeworven zijn onder professor Bouke de Vries om mee te werken als postdoctoraal onderzoeker aan zijn onderzoeksproject "Het geboorteprobleem van het liberalisme". De Vries lag vorig academiejaar al onder vuur in verband met dit lugubere project en werd beschuldigd van het hanteren van pseudowetenschappelijke bronnen als fundering voor wetenschappelijk onderzoek. Het is juist dit probleem dat de essentie van de discussie is. Cofnas onderzoekt de relatie tussen etniciteit, namelijk zogenaamde "rassentheorie", huidskleur en aangeboren intelligentie, maar de bronnen erachter wekken wel wat argwaan op; is dit wel wetenschappelijk onderbouwd? Is dit niet overduidelijk racisme?

Iedereen schreeuwt maar naar niemand wordt geluisterd

54 studenten filosofie aan Cambridge University, zijn vorige werkgever, hebben een klacht tegen hem ingediend wegens racisme en discriminatie nadat één van zijn controversiële blogposten de ronde deed. In deze blog kwam de impliciete bewering dat Afro-Amerikaanse studenten aan Harvard University van nature minder capabel zijn dan witte studenten. Zo zou zogezegd maar 1 procent het niveau van de witte studenten aankunnen. Deze post veroorzaakte heel wat verontwaardiging en opstand aan de faculteit filosofie in Cambridge.

Twee weken geleden deed een draft om te mailen naar rector Petra De Sutter de ronde in de vakgroep wijsbegeerte en moraalwetenschappen. De open brief werd, naast talloze leden van de vakgroep en andere ondertekenaars, ook door 78 studenten wijsbegeerte en moraalwetenschappen ondertekend. Elk jaar start een maximum van 100 studenten aan de opleiding. Bovendien heeft het document niet iedereen weten te bereiken en zijn er hoogstwaarschijnlijk meer medestudenten akkoord met de boodschap van de brief. Opnieuw slaakt de student filosofie een noodkreet om hulp. Verschillende faculteiten zetten barrières op tegen de aanwerving. De boodschap kan niet duidelijker zijn: "Wij willen Cofnas weg." 

Ook onze professoren en lesgevers kwamen deze week meermaals in het nieuws om zich uit te spreken, zoals dr. Pieter Beck in De Morgen en prof. Sigrid Sterckx in De Standaard. Zelfs na de stijgende druk in de media blijft het antwoord van het rectoraat van de UGent steevast: "Het is een vorm van academische vrijheid en de procedures zijn gevolgd, punt uit."

Als studenten filosofie keken we de voorbije week met lede ogen toe hoe alle tegenspraak het rectoraat koud liet. Iedereen deed een poging om zich te verenigen en om weerstand te bieden, en toch heeft de universiteit hier geen greintje begrip voor. Wij wisten niet dat pseudowetenschap blijkbaar een plaats had in wetenschappelijk onderzoek. Integendeel, we waren steeds van de veronderstelling dat we voor dubieuze bronvermelding en oppervlakkig onderzoek op papers konden buizen of geschorst konden worden.

En toch lijkt het door de beugel te kunnen, zogenoemd op basis van academische vrijheid. We wisten niet dat onderzoek naar eigen hand vormen zomaar te aanvaarden was. Wij zijn als studenten blijkbaar vrij om mee te gaan in de wetenschap haar grootste nachtmerrie: desinformatie verspreiden en er de noemer "wetenschappelijk" op plakken, ongeacht wat academici of studenten te zeggen hebben. Als wij graag klimaatverandering ontkennen dan zou dit volgens het rectoraat de normaalste zaak ter wereld zijn. Of het nu pseudo- of serieuze wetenschap is, is voor het rectoraat gelijk.

Een open brief aan de rector, een petitie, media-aandacht, infomomenten en lezingen droegen tot nu toe allemaal hun steentje bij aan deze Herculesarbeid. En dat deze vragen en tegenargumenten nu zo worden weggewuifd door de universiteit, geeft een mens weinig vertrouwen in de toekomst van de UGent. Wat is onze opleiding dan eigenlijk nog waard? Het is een vraag die studenten filosofie veelal als mopje te horen krijgen, maar voor de eerste keer beginnen we er ernstig aan te twijfelen.

Met een open blik naar de wereld kijken en kritisch blijven. Hier zou onze vakgroep voor moeten staan. In de schone waarden maar vooral mooie praatjes van de UGent zelf: durf denken. Wat is de betekenis van deze slogan als racistische pseudowetenschappers met open armen worden verwelkomd? Pseudowetenschap is niet "durven denken" en racisme haast alles behalve een open blik naar de wereld. Aan ons vragen om weg te kijken en gewoon de procedures te volgen, gaat in tegen  alles waar onze opleiding symbool voor staat. We kunnen hier als studenten niet zomaar van wegkijken. 

Geachte rectoraat, laat onze hulpkreet geen stille dood sterven. Luister en handel ernaar.

Met vriendelijke groeten, 

Bezorgde studenten wijsbegeerte en moraalwetenschappen

Geschreven door Raven Snoeck, Fons Van Acker en Sarah Van Crombruggen