Studenten verenigen zich tegen voorontwerp Demir: een eeuwige strijd van de "eeuwige student"

Het verloop van het protest:"The students united will never be defeated!"

Roman Fieremans

Om 14 uur op donderdag 7 mei stroomde het plein van Brussel-Centraal vol met studenten en andere belangenorganisties die het voorgestelde decreet willen aanklagen. De route liep van Brussel-Centraal naar Brussel-Noord. Tijdens de tocht bulderen de studenten door de straten met slogans die de besparingen aanklagen binnen onderwijs aanklagen. Op de route passeert de stoet langs de kabinetten van de Vlaamse regering evenals het gebouw van de Vlaamse overheid, waar de stoet luidkeeld boe joelt als symbool van hun onvrede voor het voorstel. Studenten van de VUB, UAntwerpen, Kuleuven, UCLL,  KDG hogeschool, het Koninklijk Conservatorium in Brussel, UGent, de HOGENT maar ook Artevelde Hogeschool zijn aanwezig. 

Iemand die meeloopt met de stoet verklaart: "Het is belangrijk om samen als een front een signaal te geven dat we niet akkoord gaan met de maatregelen die op tafel liggen en we onderwijs toegankelijk willen houden ook voor toekomstige generaties". Anouk Dillen, deel van de actiegroep Zuhal Doe Normal stelt: "Zuhal Demir wil besparen ten kosten van mensen hun toekomst". Basile Peeters, student en huidig deel van de Raad van Bestuur die hier ook aanwezig is, stelt: "Wat Demir wil doen zal een gigantische impact hebben op de toegankelijkheid en het democratisch karakter van onderwijs. Deze maatregelen negeren dat het onderwijs een ongelijk speelveld is. Ik ben zelf studentenvertegenwoordiger, meestal is de eerste stap bij beleid met elkaar praten, maar Demir is hier niet geïnteresseerd in en daarom komen wij op straat." 

Daarnaast spreken de voorzitter van de studentenraad van de VUB, maar ook Anna Dijkema, net verkozen als toekomstig lid van de Raad van Bestuur aan de UGent en lid van de actiegroep Zuhal Doe Normal, de menigte van studenten toe. Onder de studenten, specifiek het blok van de actiegroep in Gent, Zuhal Doe Normal, valt op dat zij kleine rode vierkantjes opgespeld op hun kledij dragen. Anna Dijkema verklaart: "Dit is een verwijzing naar de de studentenstrijd in 2012 Quebec, Canada die plaatsvond nadat het inschrijvingsgeld werd verhoogd. Toen zijn er vanuit studentenraden, verschillende acties georganiseerd. De link met deze actie gaat vooral om het symbool van eenheid dat we willen overnemen binnen onze eigen beweging."

Welke maatregelen?

Eind januari lekte er een voorontwerp van minister van Onderwijs Zuhal Demir waarin zij verstrengde maatregelen voor studenten in het hoger onderwijs op tafel legde. In dit voorontwerp stond onder andere dat een student 54 studiepunten moet opnemen.  Daarnaast zouden andere budgettaire verstrengingen leiden tot het verliezen van 20.000 beurzen voor beursstudenten, aldus VVS. Bovendien, zouden andere verstrengde regels rond studievooruitgang die de harde knip die van toepassing is voor eerstejaarsstudenten doortrekken naar alle jaren.

Door het aanhoudend protest van de studenten en hun aanwezigheid bij de commissie op 23 april, werd de stemming omtrent het voorstel uitgesteld en zou er een hoorzitting plaatsvinden waarin studentenvertegenwoordigers werden gehoord. Dit wordt bevestigd door Anna Dijkema en Anouk Dillen. Anna Dijkema stelt: "Een hoorzitting wordt wel vaker aangevraagd en weggelachen, maar door onze massale aanwezigheid bij de commissie heeft deze toch plaatsgevonden. Het effect hiervan was gigantisch. Zo hebben hoger onderwijsinstellingen de kracht gevonden om zich uit te spreken tegen deze maatregelen en hebben experts getuigd hoe de maatregelen zouden bijdragen tot sociale ongelijkheid."

De Raad van State is dan ook zeer kritisch over de regels die nu op tafel liggen en stellen de nood van verdergaand onderzoek dat mogelijk discriminatie uitsluit. Zij zetten vraagtekens in hoeverre maatregelen rond de leeftijdsgrens en verstrenging rond het aantal studiepunten die opgenomen moeten worden om in aanmerking te komen voor een beurs, gepast zijn. Zo stellen zij de assumptie van veel studiepunten opnemen als garantie voor succes in vraag. Zo worden beurzen exclusief gehouden waar deeltijdse studenten met hoog studierendement uitgesloten worden. Zij halen een eventuele schending van de grondwet aan met wat er in dit decreet staat.

"Wat Demir wil doen zal een gigantische impact hebben op de toegankelijkheid en het democratisch karakter van onderwijs. Deze maatregelen negeren dat het onderwijs een ongelijk speelveld is.Ik ben zelf studentenvertegenwoordiger, meestal is de eerste stap bij beleid met elkaar praten, maar Demir is hier niet geïnteresseerd in en daarom komen wij op straat." - Basile Peeters

De stemming rond de verstrengde regelgeving van beurzen werd meerdere keren uitgesteld. Daarnaast was er ineens sprake van uitzonderingscategorieën. Echter stelt VVS dat dit gewoonweg de 'last' legt bij hogeronderwijsinstellingen door met uitzonderingen binnen deze maatregelen te werken. Anna Dijkema, schaart zich hierachter: "Deze uitzonderingen komen weinig terug in de voorstellen, en zou mij daarnaast niet overtuigen. Zo vallen er bij bij uitzondering nog steeds mensen uit de boot en legt dit de verantwoordelijkheid terug bij de student."

Invloed op kwetsbare studenten en het verenigingsleven

Er is veel kritiek op welke invloed deze verstrenging heeft op studenten die kwetsbaarder zijn omwille van financiële redenen, maar eveneens een mentale kwetsbaarheid. Anouk Dillen, die zelf het statuut van functiebeperking heeft, wil dan ook binnen de discussie de aandacht vestigen op studenten die op het spectrum zitten. "Wij studeren binnen een systeem dat sowieso niet op ons aangepast is,  en ondanks dat wij wel ondersteuning krijgen waar ik dankbaar voor ben, vergt een zoektocht naar ondersteuning vaak veel tijd en geld."

Ondanks dat Anna zelf een bijzonder statuut heeft als studentenbestuurder geeft die aan dat een volledig programma in combinatie met deze verantwoordelijkheid zwaar is. Anna zegt: "Zo doe ik nu langer over mijn studie doen door 48 studiepunten op te nemen. Maar ik voer deze strijd niet voor mezelf, ik weet dat ik niet de meest kwetsbare student ben en privilege heb om deze strijd te voeren."

Roman Fieremans

Wanneer het gaat over engagement van studenten buiten de studies, zegt Anouk: "Deze verstrengde studievooruitgangsregels die nu op tafel liggen gaan in tegen de vrijheid van de student om te leren, te falen en te leren doorzetten." Anna vult aan: "De maatregelen gaan hier lijnrecht tegenin en zouden het onmogelijk om engagement buiten je studie aan te gaan. We merken dat eerstejaars zich niet willen engageren in verenigingen door de angst voor de hard knip. Dit zijn direct gevolgen van beleid. Dat is gewoon fout."Anouk vult verder aan: "Studentenverenigingen zijn enorm belangrijk voor gemeenschapsvorming en vrienden maken, iets wat niet altijd even makkelijk is op de universiteit.  Daarnaast gaat het verenigingsleven niet enkel over drinken, maar de student tijd geven om zich te ontwikkelen buiten hun studie binnen in een veilige omgeving."

Positie hoger onderwijsinstellingen

In Bruzz, stelt een activiste Lydia Bondarenko, dat de nationale actie van 7 mei de uitgesproken steun krijgt van de universiteiten UAntwerpen, VUB en de UGent evenals de verschillende studentenraden. De rector van de VUB Danckaert spreekt de protesterend personeelsleden en studenten aan in een eerder protest waarbij hij het gevaar van besparingen in verband met de toekomst van onderwijs aanhaalt.

In een eerder interview met Schamper, uit het rectorduo van de UGent zich ook sceptisch over de voorgestelde maatregelen. "De eerste resultaten van de maatregelen die de vorige minister van Onderwijs invoerde, lijken voor een grote hoeveelheid studenten te werken. Wel zijn er sociale correcties nodig, bijvoorbeeld voor studenten die langdurig ziek zijn" stelt rector Petra De Sutter. Ze vindt het dan ook te vroeg om de bestaande maatregelen te verstrengen, en pleit ervoor de langetermijnresultaten ervan af te wachten.

Organisaties als de VVS,  de Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA) en de Vlaamse Universitaire Raad (VLIR) laten weten kritisch te zijn tegenover het decreet over de studiebeurzen aan. Zo zou er discussie bestaan over mogelijke uitzonderingen, maar hier moet volgens Demir door de rector of de algemeen directeur van een universiteit of hogeschool geëvalueerd worden. De extra administratieve last die dit zou geven voor de instellingen op korte termijn wordt door de raad van state bekritiseerd gezien Demir deze wil invoeren tegen volgende academiejaar.

ACOD UGent stelt ook: "Het is moeilijk in te schatten wat de toekomst zal brengen, maar het is goed dat er steeds bredere reactie komt tegen de vaak ondoordachte en provocatieve 'hervormingen' en besparingen van minister Demir. We zullen de komende maanden samen met de studenten kijken welke initiatieven we kunnen nemen of ondersteunen om verdere acties te voeren, niet alleen tegen deze maatregelen tegen beursstudenten, maar tegen alle besparingen op het (hoger) onderwijs."

Anna Dijkema haalt ook scherp aan: "Moesten deze maatregelen effectief eeuwige studenten weren, dan zouden hoger onderwijsintsellingen hier blij mee zijn, maar zij en experts stellen dat dit mensen met potentie zal weren uit het onderwijs en zal leiden tot discriminatie. Het feit dat Demir dit weet en wilt doorvoeren nog steeds, zegt dat ze deze gevolgen oke vind. Het idee van de eeuwige student is gemaakt om dit beleid door te voeren."