Pro-Palestijnse studenten bezetten campus Coupure

Er was tot woensdagochtend veel geheimzinnigheid over waar en wanneer de actievoerders zouden samenkomen. De universiteit zette als preventieve maatregel enkele medewerkers van de security aan de ingang van campus UFO, waar de vorige bezetting plaatsvond. Pas sinds de middag was het duidelijk dat de bezetting in blok E van campus Coupure doorgaat.

Bezetting ondanks intentieverklaring

In maart dit jaar stapte UGent voor het eerst uit een samenwerking met een Israëlische universiteit, binnen het Osteonetproject. Dit volgt op een intentieverklaring van de UGent, twee jaar terug, om alle banden met Israëlische instellingen die een negatief advies kregen van de Mensenrechtencommissie te verbreken. De actievoerders erkennen dit, maar willen verder gaan.

Youlian, de woordvoerder van de protestbeweging: "Wij eisen een volledige, eenzijdige academische boycot. En nu. Niet over zes maanden, niet over drie jaar." Dit behelst zowel alle huidige als toekomstige samenwerkingen van de UGent met Israëlische instellingen, aangezien de actievoerders er rotsvast van overtuigd zijn dat die problematisch zijn. "We weten uit onderzoek dat Israëlische onderzoeksinstellingen sinds het ontstaan van Israël deel uitmaken van de bezettingspolitiek."

Concreet splitst hun eis zich op in drie onderdelen. Volgens de actievoerders moet de UGent (1) alle bestaande banden met Israëlische instellingen verbreken, (2) geen nieuwe banden aangaan en (3) zich inzetten voor het uitsluiten van Israël uit Horizon Europe 2028, een Europees samenwerkingsverband voor onderzoek. Met name wat betreft dat Europese beleid, waar landen als Duitsland consequent dwarsliggen betreffende maatregelen tegen de staat Israël, verwachten de actievoerders van de universiteit dat die druk zet. 

In een gesprek met Stop Funding Genocide afgelopen maandag zou de rector gezegd hebben dat ze een bezetting niet de juiste manier vindt om actie te voeren. Voor de actievoerders is dit echter een manier "om heel duidelijk op tafel te slaan." Ze stellen dat het rectoraat binnen een bepaald kader denkt, waar zij buiten denken. "Wij denken dat dat ook nodig is: eisen waarvan zij nu zeggen dat het onmogelijk is."

"De actievoerders komen in een gebouw waar ze niet thuishoren, we hebben het recht om identiteitscontroles te doen"- het rectoraat 

Wat de actievoerders concreet verwachten van het rectoraat? Youlian wijst op de goede reputatie van Petra De Sutter als een van de meest progressieve politici van Europa. "En ik hoop dat dat zich ook wel een beetje weerspiegelt in hoe zij hiermee gaat omgaan. Verwachten wij onmiddellijk een heel andere aanpak? Dat weet ik niet, dat zullen de komende dagen uitwijzen. Wat ik wel al heb gezien, is dat er politie op campus was. Het rectoraat moet toestemming geven voordat de politie de campus mag betreden. Dat betekent dat dat al gebeurd is."

Er was inderdaad een deurwaarder en politie aanwezig, die ook naar ID’s zou gevraagd hebben. Het rectoraat stelt dat men het recht heeft om identiteitscontroles te doen: "De actievoerders komen in een gebouw waar ze niet thuishoren, we hebben het recht om identiteitscontroles te doen, en vooral om vast te stellen dat ze geweigerd hebben om die te tonen." De rector benadrukt echter dat de deurwaarder "geen enkel signaal" inhoudt "dat wij van plan zijn om opnieuw naar de rechtbank te stappen, of een uitzetting te eisen, tenzij het uit de hand loopt. Dan moet je dat doen, gewoon voor de veiligheid."

"In groep bereik je meer dan alleen"

Enkele studenten die deelnemen aan de bezetting geven in een gesprek met Schamper hun motivatie achter hun aanwezigheid aan. Daarbij geven ze allemaal een gelijkaardige reden. Ze geloven dat een volledige academische boycot nodig is om de genocide in Gaza te bestrijden en dat de bezetting dit kan bereiken. Ook het sociale aspect van het protest trekt hen aan: "Ik wil leren van andere activisten", vertelt een van hen. Voor de studenten zit het nut van de bezetting hem in het feit dat het een grote groep is: "De grote organisatie brengt ons samen. In groep bereik je meer dan alleen."

De deelnemers melden allemaal dat de ochtend rustig is verlopen. Volgens hen zijn er weinig spanningen en is de bezetting goed georganiseerd. Het hele kamp geeft ook een rustige, serene indruk. De studenten vertellen dat het een veilige omgeving is en dat er voor elkaar gezorgd wordt. Ook de aanwezigheid van de politie, die volgens een student om identiteitskaarten vroeg, zorgt niet voor spanningen. "Ik vind het nooit leuk als er politie bij is, maar ik was niet verrast." Verder lijken de deelnemers zeer gemotiveerd. Ze zijn bereid een lange periode te blijven. De meesten zeggen dat ze zullen blijven tot hun eisen ingewilligd worden. 

UGent wil vooral discriminatieklacht vermijden

Vlak voor de start van de bezetting, liet de UGent in een schriftelijke reactie weten dat men de bezorgdheid van de actievoerders over mensenrechten deelt. Tegelijk ziet de universiteit een bezetting van gebouwen niet als een duurzame weg. De UGent herhaalt de reden waarom ze niet voor een algemene boycot kiest: dit kan volgens de universiteit aanleiding geven tot een discriminatieklacht.

"We willen niet zomaar iedereen uitsluiten die toevallig in Israël gevestigd is" - UGent

"In andere landen zijn universiteiten daar al voor veroordeeld. Wij kiezen voor een gerichte aanpak die problematische partners uitsluit, niet zomaar iedereen die toevallig in Israël gevestigd is." De UGent verwijst naar twee dossiers van de universiteit van Granada en Valencia. Beiden hadden een algemene boycot die werd aangevochten door ACOM (een Spaanse pro-Israëlische organisatie), waarop de universiteiten door de rechter werden teruggefloten. De UGent zelf staat voorlopig op een zwarte lijst van de University of Florida. Van gerechtelijke procedures is vooralsnog geen sprake.

De rector beloofde in een mail naar UGent-studenten om in dialoog te gaan met de actievoerders. Vandaag was ze inderdaad aanwezig op de bezetting. Op het moment dat de actievoerders in hun spokescouncil aan het overleggen waren over hun houding tegenover het rectoraat, verscheen eerst een ploeg van de VRT, enkele minuten later gevolgd door Petra De Sutter en Herwig Reynaert. De actievoerders wensten niet in dialoog te gaan met het rectorduo, dat het bezette gebouw na een paar minuten weer verliet.

"Dit is een statement", zegt De Sutter achteraf tegen Schamper. "We luisteren daarnaar en we delen ook de verontwaardiging omwille van het leed in Palestina. Daar is geen discussie over. De wegen waarlangs wij ons bewegen om ons daartegen te verzetten zijn verschillend, wat ook logisch is. Wij zijn geen actievoerders, wij zijn bestuurders van een universiteit van 16.000 medewerkers. En dat betekent dat we op een andere manier te werk moeten gaan."

De rector benadrukt dat de universiteit op dit moment alles doet wat juridisch mogelijk is. Voor de campusbezetters is dit dus niet genoeg, zij willen zoals eerder aangehaald onder meer dat ook de projecten die een goedkeuring ontvingen van de Commissie Mensenrechten stopgezet worden. Volgens De Sutter komt dit neer op discriminatie op grond van nationaliteit. "De enige keer dat zoiets gebeurde was in Zuid-Afrika. Dat was omdat lidstaten, de politieke en internationale gemeenschap beslist hebben tot een boycot, niet een universiteit. Als wij dat doen, gaat dat niets veranderen op het terrein in Gaza. Israël gaat daar niet van wakker liggen."

Bij de actievoerders leeft hier en daar de vrees dat De Sutter niet van gedachten zal veranderen. De Sutter vreest op haar beurt dat de actievoerders bij hun standpunt zullen blijven. "Vandaag willen ze niet praten, wat ik ook weer begrijp. Ik heb daar geen probleem mee, maar ik hoop dat ze morgen, overmorgen, wel willen praten. Dan kunnen we uitzoeken hoe dit op een correcte manier beëindigd kan worden."

"Zonder bereidwilligheid om aan onze eisen te voldoen, zien wij niet in waarom wij in gesprek moeten gaan"- de actievoerders

De actievoerders reageerden woensdagnamiddag op het bezoek van de rector: "We hebben Petra daarnet onze eisen zwart op wit overhandigd, zijnde een volledige en onmiddellijke academische boycot, geen toekomstige banden, en het opvoeren van de druk om Israël uit te sluiten uit Horizon 2028. Wij gaan momenteel niet verder in gesprek met haar, omdat ze de afgelopen tijd al verschillende keren duidelijk maakte niet achter onze eis tot een volledige academische boycot van Israëlische instellingen te staan. Zonder duidelijke bereidwilligheid om aan onze eisen te voldoen, zien wij niet in waarom wij momenteel in gesprek moeten gaan. Toont zij die bereidwilligheid wel, dan onstaat daar eventueel wel ruimte voor."

De vorige bezetting eindigde langs de juridische weg: het Hof van Beroep in Gent legde toen de ontruiming van het UFO op ter verbeurte van een dwangsom. De UGent wil niet communiceren over de stappen die de universiteit deze keer zal nemen tegen de nieuwe bezetting.