Gent Jazz: Uitgesproken pittige vrouwen

Het begin van een iconische tijdreis

Gevor­md in ’85, door de jaren heen een roem­rijk lev­en gele­den en ook deze don­derdag op Gent Jazz nog min­stens even fenom­e­naal: Cow­boy Junkies zetten zichzelf neer als de eerste leg­ende van de avond. Zan­geres Mar­go Tim­mins, zus van de andere twee ban­dle­den, maak­te deze mijl­paal in de geschiede­nis volledig waar. De gepoli­jste ver­sie van Pat­ti Smith hakt er van­daag de dag nog steeds even diep in als des­ti­jds. Zon­der deze bom van een vrouw had­den we beslist geen Ali­son Mosshart, Delila Paz of andere straffe frontvrouwen gek­end. Qua présence heeft de groep miss­chien enkele pluimen ver­loren – een meer dan nor­male zaak voor een band die al een slordi­ge 40 jaar op de planken staat -, maar ze bli­jft nog steeds met glans overeind.

De sti­jve houd­ing van het pub­liek was best wel een jam­mere zaak; de weinige teke­nen van genot die ze nog kon­den geven, namen de ver­plichte stoe­len hen droog­weg af. De Canadese band bracht voor­namelijk num­mers uit All That Reck­on­ing, en deed dat met verve. Toch bleek het de schit­terend gebrachte cov­er van Lou Reeds Sweet Jane waar iedereen zozeer op gebrand was en die in een mum van tijd nieuw lev­en in de keet bracht. Tot slot wen­ste Tim­mins ons nog uit­ge­breid pro­fi­ci­at met onze fan­tastis­che stad en wees op het geluk dat we hebben om er te mogen ver­to­even. Maar lieve Junkies, wat een chance had Gent Jazz om jul­lie nog maar eens in alle glo­rie aan het werk te zien.

Hedendaagse troeven

Tussen de optre­dens van de vrouwelijke garde door, zorgde Tiny Legs Tim (jawel, zo en niet anders; de pre­sen­ta­tor van dienst ver­sprak zich door zijn ent­hou­si­asme even wat betre­ft zijn naam) voor genoeg verti­er en plezi­er om even­t­jes uit te bollen op de Gar­den Stage. De haast vaste habitué van bluesclub Mis­sy Sip­py liet het pub­liek zweten en vor­mde het vuur dat de lont in ieders lijf ste­vig in de fik zette. Hoewel redelijk braaf gebracht – de per­for­mance miste toch nog nét die extra punch – wist de blues­go­eroe wel van wan­ten met zijn vingers en gitaar en zorgde hij samen met zijn bezetting voor een gloeiend hete en dorstige set. De menigte ver­langde duidelijk naar meer – en u had geluk: u vroeg, zij draaiden maar lief­st driemaal – maar toch vooral naar water, om de vlam­men te blussen. 

Naar de ver­ste en meest onregel­matige hoogtes werd Gent gebracht door Julia Holter, Amerikaanse duizend­poot die een bij­zon­dere ad-rem­per­for­mance liet zien. Met een inte­gere open­ing van haar set gaf ze al meteen blijk van de unieke klankkleur die haar stem her­bergt. Wie haar reeds kende, wist dat er een eige­naardi­ge kink in Holters oeu­vre zit. Ze com­bi­neert expo­nen­tiële eclec­tis­che gol­ven op een hoogst sur­reëel niveau, met hier en daar een lieflijke indi­estem die ze af en toe durft pri­js­geven. Wan­neer die laat­ste komt opduiken, zijn vergelijkin­gen met HAIM, Björk in haar begin­jaren en Aldous Hard­ing op haar laat­ste plaat, niet ver­af.

Holter com­bi­neert expo­nen­tiële eclec­tis­che gol­ven op een hoogst sur­reëel niveau met hier en daar een lieflijke indi­estem

Van­daag slingerde de priesteres smeekbe­den de menigte in, gehuld in een geel­go­uden toga: de kleur van (muzikale) rijk­dom, het­geen beslist van het optre­den afdroop. Holters mond­hoeken namen zo nu en dan even bevreem­dende posi­ties aan als haar stem­bereik pro­por­ties. Desal­ni­et­temin leek niet iedereen de gecreëerde energie op te pikken. Een breek­bare atmos­feer teis­ter­de zow­el Holter als het pub­liek, die bei­den hun eigen gren­zen voorzichtig aftast­ten. Daar­naast maak­ten haar praat­jes het er ook niet beter op: hoewel aan­doen­lijk en oprecht, deden Holters onafge­maak­te en vri­jwel onn­odi­ge bindtek­sten afbreuk aan haar geli­jnde per­for­mance.

Een aan­tal mensen ver­li­eten onopge­merkt de tent, waaron­der zelfs het kop­pel naast me – stonk ik dan toch zo erg na enkele dagen Gent Jazz? – en leken helaas niet mee met de hoogtes waar Holter met de anderen op ver­toefde. Met enkele joekels als Feel You, Sea Calls Me Home en I Shall Love 2 veroverde ze de harten van de resterende menigte wél volledig. De afwis­sel­ing tussen het onge­con­troleerde eclec­ti­cisme en de zacht wiegende bal­lades zat prachtig ver­wo­ven, en de licht snerende hart­stocht kwam onverbloemd recht op ons af. Samen met haar ensem­ble, een uit­zon­der­lijke strel­ing voor het oor én oog. Wat een heer­lijke ver­schi­jn­ing, die Julia Holter.

Memorabel vaarwel aan een legende

Wat vol­gde, was de act waar iedereen over­duidelijk de hele dag op gewacht had. Joan Baez, de vri­jge­vocht­en lev­ende folk­le­gende, kroop in het bin­nen­ste van onze ziel en liet ons wed­erk­eren naar de mem­o­ra­bele jaren ’60, toen zij een promi­nent boeg­beeld was in aller­lei poli­tieke kwest­ies, waaron­der gelijke recht­en en geweld­loos verzet. Vooral gezel­ligheid bleek troef, tij­dens de vele cov­ers die Baez een laat­ste keer voor Bel­gisch pub­liek bracht. Ondanks haar oud­er­dom (in jan­u­ari werd zij 78!) ver­liepen haar gitaar­spel en zang qua­si vlekkeloos, zij het mede door de hulp van tweede stem Grace Stum­berg, die de voor Baez onhaal­bare noten voor haar reken­ing nam. Haar type­r­end charis­ma, warmhar­tige authen­ticiteit en zwaarge­laden rugzak voelden als vanouds en maak­ten van Baez op Gent Jazz eerder een fijne herin­ner­ing dan een spec­tac­u­laire show. En zelfs dan nog, past de term ‘spec­tac­u­lair’ per­fect in het plaat­je; want wat zij van­daag naar voren bracht, doet geen ander haar na.

Haar type­r­end charis­ma, warmhar­tige authen­ticiteit en zwaarge­laden rugzak maak­ten van Baez op Gent Jazz eerder een fijne herin­ner­ing dan een spec­tac­u­laire show

Even glashelder klonk helaas ook de toon van haar vaar­wel. Hoewel hier en daar tra­nen wer­den weggepinkt bij het meez­ing­geroeze­moes, over­heer­ste toch de vrolijke terug­b­lik. Baez smeet er op de juiste momenten een anek­dote bij en mijmerde de hele avond door over vroeger. De ver­jaardag van Nel­son Man­dela bijvoor­beeld, alsook een mooi eerbe­toon aan Woody Guthrie, opge­dra­gen aan vluchtelin­gen, en herin­ner­in­gen aan goede vriend Bob Dylan; Baez’ lev­ensver­haal en uit­ge­brei­de song­book smaak­te iedereen. Baez bracht ook een gospel met erg zwaarge­laden tekst die zij vroeger opgepikt had, waar­na iedereen de krop in de keel had, en deze er tev­ergeefs probeerde uit te kri­j­gen.

Een opval­lend en ver­rassend moment kwam toen Baez een state­ment pro de Cata­laanse kwest­ie maak­te, en zo duidelijk liet blijken in het kamp van Car­les Puigde­mont te staan. Die laat­ste bleek ook effec­tief aan­wezig in de tent, en samen met die uit­spraak veroorza­ak­te dat wel erg gemengde reac­ties bij het pub­liek. Aan de andere kant droeg deze actie dan weer bij tot het karak­ter van Baez zoals we ze alti­jd al gek­end hebben: een straffe vrouw die niet schuw is om zich open­lijk te uiten over poli­tiek geladen kwest­ies. Met Imag­ine bracht ze een (h)eerlijk geza­pige afs­luiter, al ware het wel de zoveel­ste cov­er van de avond; Baez leek best beschei­den wat haar eigen reper­toire betre­ft. Maar het lijkt ons al bij al onte­gen­spreke­lijk: een waardig afscheid van een icoon, dat zek­er en vast.

De resolute kracht van een gewei

Tot slot wellicht de meest dankbare afs­luiter die we op deze don­derda­gavond had­den kun­nen wensen. Als we echt een vergelijk­ing moeten mak­en, dan komt The Antler King aardig in de buurt van een eigen Bel­gis­che ver­sie van The Kills. Maar dat gezegd zijnde, behoeft deze band er eigen­lijk totaal geen: deze brok indie­rock en ‑pop energie telde duidelijk voor twee, en zelfs nog een heel pak (lees: een volledi­ge Gent Jazz-menigte) meer. Hun sound deed niet af aan de beschei­den plek die ze inna­men op podi­um; Esther Lybeert ver­zorgde de lead vocal, drum en toet­sen, Maarten Fla­mand nam de gitaar, bas, loops en eve­neens vocals voor zijn reken­ing. Ware mul­ti­taskmas­ters, die daarom niet moesten inboeten aan kwaliteit: inte­gen­deel. De wall of sound die ze op ons afs­tu­ur­den, was immens, doch beschei­den.

De heer­lijke spon­tan­iteit van de frontvrouw verk­lapte de hartelijkheid en zicht­bare goest­ing waarmee ze hun set speelden, maar ook wat voor schat­ten van mensen de twee zijn. Voorts bracht­en ze erg directe num­mers, onder meer over het smelten van de per­mafrost en de onverwachte afloop van de Amerikaanse pres­i­dentsverkiezin­gen in 2016. Ste­vig, onom­won­den en rech­tu­it. The Antler King heeft zichzelf geen tien­tallen keren omwikkeld of ver­sierd met aller­lei fran­jes; u weet exact waar u aan toe bent. Zo blur­ry waren de achter­grond­prenten, zo loepzuiver per­for­m­den ze op deze mooie don­derda­gavond. En dat gedonder, dat mocht u op muzikaal vlak best let­ter­lijk nemen; deze Gent Jaz­zdag went out with a bang.