Francesca Albanese: “Universiteiten moeten alle academische banden met Israël verbreken”

De ongemakkelijke positie van de universiteiten

"Samenwerkingen met eender wat te maken heeft met apartheid is verkeerd. Academische samenwerkingen met de staat Israël moeten verbroken worden," stelt Francesca Albanese duidelijk richting de UGent, UAntwerpen en Vrije Universiteit Brussel (VUB). Hoewel de universiteiten met een gemeenschappelijke uitreiking van een eredoctoraat het werk van Albanese willen eren, is dat voor de speciaal rapporteur van de VN niet voldoende: "Ik begrijp dat het hart van mensen sneller verandert dan instituten, maar we bevinden ons op een transformatief moment. Het gaat niet om louter hervormen of goedpraten wat we in het verleden hebben gezegd." Een structurele ingreep, in de vorm van onder andere het doorbreken van de academische banden met Israël én het weren van militair onderzoek en marktdenken bij universiteiten, is de boodschap. Het is duidelijk dat Albanese met haar boodschap de universiteiten in een lastige positie zet. Wat zij zegt, wordt immers al langer beweerd bij verschillende studentenprotesten. 

Koen Bogaert, professor politieke wetenschappen aan de UGent en aanwezig bij de ceremonie, ziet ook duidelijk een link tussen de twee: "Dit eredoctoraat is tot stand gekomen onder druk van studenten en personeel die protesteerden tegen de medeplichtigheid van de universiteit." Echter stelt hij ook dat er nog een groot vraagteken is of het beleid van de universiteit effectief een andere koers gaat nemen. Tijdens de ceremonie waren verschillende activisten aanwezig die de inconsistentie tussen het beleid van de universiteit en datgene waar Albanese voor staat aanhalen, aanklagen en pleiten voor een verregaand beleid. "De reacties in de zaal wijzen erop dat mensen willen dat de sancties en boycots voor genocidaal geweld waar Albanese voor pleit, worden omgezet in de praktijk. Of dit zal gedaan worden, is nu de vraag. Uit de ceremonie werd ook duidelijk dat het eredoctoraat eerder schoorvoetend werd gegeven door de rectoren."

Het is duidelijk dat Albanese met haar boodschap de universiteiten in een lastige positie zet.

Aan het begin van de ceremonie haalt de rector van de UAntwerpen aan dat dit eredoctoraat voor Francesca Albanese "... geen eredoctoraat is tegen de Joodse gemeenschap of Israël." Albanese reageerde hier kritisch op: "Ik sta wat perplex bij het feit dat de aankondiging van mijn eredoctoraat gepaard gaat met excuses richting de Joodse gemeenschap. De Joodse gemeenschap moet zich uiteraard niet bedreigd voelen door iemand die zich uitspreekt over mensenrechten en rechtvaardigheid. Ik spreek me uit voor rechtvaardigheid voor iedereen, vooral zij die zich uitspreken tegen genocide en apartheid." Daarnaast hamerde ze ook op het feit dat haar werk een aanklacht is tegen apartheid en "... we dus ook niet kunnen stellen dat dit eredocteraat niet tegen Israël is, Israël is een apartheidsstaat."

Het feit dat later die avond ras-'wetenschapper' Cofnas, die mogelijks binnenkort aangenomen wordt aan de UGent, een lezing bij de KVHV zou geven, zorgde ook voor wat kritiek op de UGent. Terwijl UGent de mensenrechten stond te vieren bij de uitreiking komt er een ras-'wetenschapper' spreken in één van haar aula's, die velen zien als de ultieme antithese van Albanese haar werk. 

Professor Dimitri Van Den Meerssche, gespecialiseerd in internationaal recht en aanwezig tijdens de uitreiking, stelt het volgende rond de aanwerving van Cofnas: "Als je niet strijdt voor de instandhouding van de condities van de academische vrijheid, wat betekent jezelf kunnen verdedigen tegen politieke krachten die deze vrijheden kunnen ondermijnen, dan draag je bij aan je eigen onderwerping."

Wie is Francesca Albanese?

Albanese is sinds 2022 speciaal rapporteur voor de VN van de Palestijnse gebieden, die al sinds 1967 worden bezet door het Israëlisch leger. Het is de oudste speciaal rapporteur van de VN. Speciaal rapporteurs dienen mensenrechten op te volgen en te monitoren, en maken hierover ook rapporten over namens de VN. 

Normaal gezien kunnen deze rapporteurs normaal te werk gaan, maar bij Albanese worden er enkele serieuze obstakels op haar pad geworpen. Terwijl bv. de speciaal rapporteur die werkt rond mensenrechten in Afghanistan perfect het land binnen mag van de Taliban, weigert Israël Albanese toegang tot het land en de bezette gebieden. "Ik heb gemerkt dat wie zich verbindt met het lot van de Palestijnen, al snel moet opboksen tegen iedereen die dit soort koloniale machtsverhoudingen  in stand wilt houden," stelt Albanese.

Daarnaast is de speciaal rapporteur gesanctioneerd door de minister van Buitenlandse Zaken van de VS onder Donald Trump, Marco Rubio, vanwege haar 'Lawfare' tegen de burgers van de VS en Israël. Zowel Israël als de VS beschuldigen haar van antisemitisme, omdat ze zich duidelijk uitspreekt tegen de genocide van de Palestijnen en het zionisme. Hierdoor kan ze zeer strenge straffen krijgen als ze de VS zou betreden, waaronder een lange gevangenisstraf en een boete van 20 miljoen dollar. Dit is allesbehalve de norm en verschillende mensenrechtenorganisaties wereldwijd hebben zich hierover al negatief uitgesproken.