Apen die met dadels gooien

Men moet toegeven, het gaat er online (Twit­ter, Face­book…) soms erg steke­lig aan toe. Iedereen moet tegen­wo­ordig een ‘mening’ hebben en die zo luid mogelijk van de dak­en reclameren. Tech­nolo­gie heeft ons ertoe in staat gesteld onze ideeën te propageren aan de wereld en tevens is dit slechts een top­je van de ijs­berg wat betre­ft de (prob­lema­tis­che) invloed van de dig­i­talis­er­ing op ons lev­en. Wim Slab­binck, klin­isch sek­suoloog, gaf er onlangs een lez­ing over in het UFO, geor­gan­iseerd als jaar­lijkse win­ter­lez­ing door het GAP (Gen­ste alum­ni psy­cholo­gie). Inza­ke online debat­teren zou men kun­nen stellen dat ons gemid­deld buikgevoel onze emoties als na een nacht­je doorzuipen zieke­lijk over het toet­sen­bord laat spuien. We zijn kwade kapu­ci­j­napen die dadels naar elka­ar slin­geren en op het einde van de dag is het onmo­gelijk door al het gebrabbel heen nog exact te bepalen wie voor hoeveel per­cent gelijk heeft. Prob­le­men wor­den te vaak ges­im­pli­ficeerd en we menen een patent te hebben op de werke­lijkheid. Deze online hos­tiliteit schaadt ook onze offline lev­ens. Waar is onze warmte toch gebleven? En onze menselijkheid, nu we er toch over bezig zijn.

Fake News is Great News

Wat je vaak merkt, is dat mensen eigen­lijk niet weten waar ze het over hebben. Als je jezelf de vraag eens stelt waarin je nu écht een expert bent, zal je ver­moedelijk niet meer dan hoo­gu­it twee items kun­nen opnoe­men. Van­waar dan die ver­meende alwe­tend­heid? Anon­imiteit en bescherming door de dig­i­tale muur tuss­enin twee debat­teurs ligt hier ver­moedelijk aan ten grond­slag. Slab­binck poneerde een ide­ol­o­gis­che oploss­ing voor dit prob­leem: de feit­en­bank.

Dis­cussies zijn, vak­er dan goed is, weinig zin­vol

Een data­bank voor alle feit­jes van de wereld, gecon­troleerd door échte experten en pro­fes­sion­als. Neem dat je een ver­hitte dis­cussie voert betr­e­f­fende een onder­w­erp waarover bei­den eigen­lijk geen sikkepit weten, dan kan je er onmid­del­lijk de juiste cijfers bijhalen in plaats van te berusten op flauwe noties en onbe­trouw­bare, menselijke intuïtie. Het is echter, jam­mer genoeg, niet alleen ide­ol­o­gisch, maar ook gewoon­weg onmo­gelijk in heden­daagse tij­den. Je hoorde ver­moedelijk reeds menig criti­cus in de ronde dansen ter­wi­jl ze al lachend fake news kakelden. Heden ten dage klik je op een link zon­der te weten of de inhoud ervan accu­raat is. Harde tweets zijn nu een­maal ook leuk­er.

Eigen schuld, dikke bult

Is dit dan eerder een dig­i­tale of menselijke beperk­ing? Aangezien AI’s voor­lop­ig nog steeds weinig inten­tie ver­to­nen tot giftig taal­ge­bruik, en emoji’s slechts een armetierig alter­natief vor­men voor lichaam­staal, kan men het tweede sneller met de vinger aan­wi­jzen. Mening-ping­pong is onze inter­na­tionale sport, oprechte ver­helderende gesprekken zijn uit den boze. Zij die dit niet geloven wor­den vrien­delijk doorver­wezen naar de com­ment sec­tion van de HLN-Face­book­pag­i­na of die van Theo Franck­ens profiel, om maar enkele Bel­gis­che voor­beelden te geven. Wij mak­en de tech­nolo­gie en de tech­nolo­gie maakt ons tot gevoel­loze mon­sters. Dis­cussies zijn, vak­er dan goed is, ook weinig zin­vol. Trouwens, wat gaat er gebeuren eens je uitein­delijk je gelijk haalt tegen die anon­ieme Indiër?

Wim Slab­binck biedt echter een prag­ma­tis­che oploss­ing voor het prob­leem van de harteloze cyber­man. Vanu­it ther­a­peutisch stand­punt begint alles bij het erken­nen van het prob­leem. We moeten allen erken­nen dat we ver­slaafd zijn gewor­den aan dig­i­tale media, zo niet afhanke­lijk in desas­treuze gevallen. In onze instant sat­is­fac­tion maatschap­pij is epis­tolo­grafie al geheel ver­loren, maar alles ‘snel snel snel’ doen heeft ook niet bepaald een posi­tieve invloed op onze gezond­heid. Dit gaat echter veel verder dan ongestruc­tureerde online dis­cussies.

Onze herse­nen lijken selec­tief negatief te herin­neren wat we in ons lev­en meege­maakt hebben

We zijn meer op de hoogte, maar we hebben ook meer stress. Uit menig onder­zoek is immers gebleken dat dig­i­tale media een nefast effect hebben op vele ver­takkin­gen van ons dagelijks lev­en. Zo cor­releert Face­book negatief met onze stem­ming en heeft ons zelfvertrouwen er ook zwaar aan te tillen wan­neer we ver­to­even op sociale media, zo sprak Slab­binck. Elk nadeel heb echter z’n voordeel. Zo is ook gebleken dat wan­neer men posi­tieve bericht­en op zijn of haar Face­book­feed kri­jgt, men geneigd is zelf ook meer posi­tieve bericht­en te posten dan omge­keerd. Geregeld je eigen profiel eens inspecteren in plaats van dat van een ander zou ook een posi­tief effect hebben op je gemoed­srust. Aangezien we alle­maal bij­na exclusief posi­tieve ervarin­gen online delen, zal je er dus vooral herin­nerd wor­den aan het feit dat je lev­en niet zo mis­er­abel is als je denkt. Onze herse­nen lijken immers selec­tief negatief te herin­neren wat we in ons lev­en meege­maakt hebben.

#FOMO

De fear of miss­ing out heeft menig mens echter sterk in zijn greep. Uren­lang op sociale media rond­waren is niet zo onge­woon en werkt als inhibitor op soci­aal con­tact, iro­nisch genoeg. Zek­er op vlak van relaties zijn de gevol­gen erg nefast. Het is niet ver­won­der­lijk dat je part­ner het ver­moedelijk leuk­er vin­dt als je je ogen op hem/haar houdt, dan op dat flakkerende scherm. Op restau­rant, tij­dens een date bijvoor­beeld, lei­dt dit tot fysieke aan­wezigheid, maar emo­tionele afwezigheid. Een cliënt van sek­suoloog W. Slab­binck ver­wo­ordde het zelfs alsof de part­ner reeds gestor­ven was en een leeg omhulsel bleef rond­waren.

Wankele relaties lei­den tot koude bed­den­lak­ens

Zelfs seks is niet onge­naak­baar, zo blijkt. Door deze schermp­jesver­slav­ing keldert de intimiteit in som­mige relaties drastisch en zoals alge­meen geweten is: wankele relaties lei­den tot koude bed­den­lak­ens… Het nation­aal gemid­delde ligt op een magere driemaal per maand (bij niet-stu­den­ten wel­tev­er­staan). Ook blijkt dat we er steeds lat­er aan begin­nen. Als men dan een relatie heeft, vergifti­gen sociale media alle moeite. Wat is ontrouw immers in een dig­i­tale wereld? Het spec­trum gaat van een x’je sturen tot naak­t­fo­to’s, maar waar ligt dan die grens? Je kan er gewoon­weg niet omheen dat dig­i­tale media ons lev­en tig com­plex­er hebben gemaakt.

Digitale warmte

We kun­nen miss­chien niet de tech­nolo­gie van ons afschud­den, maar we kun­nen wel leren hoe te luis­teren in plaats van te schree­uwen wat betre­ft online woor­den­wis­selin­gen. Hoe we mensen in hun waarde kun­nen lat­en, zow­el offline als online, en dus niet op de man hoeven te spe­len. Hoe we zwart-witte menin­gen kun­nen nuanceren en elka­ar af en toe eens een com­pli­men­t­je kun­nen gun­nen. Ned­erigheid is immers geen ver­loren deugd. Je kan bli­jven door­draven over stand­plaats­ge­bon­den­heid en dat som­mige mensen er niet aan kun­nen doen, maar op het einde van de dag moeten we het stand­punt bespreken en niet de per­soon, wat jam­mer genoeg te vaak gebeurd. Onze relaties zijn meer waard dan ons ego. Af en toe eens fil­teren wat ons in feite ziek maakt en focussen op wat waarde­vol is, is miss­chien nog niet zo’n gek idee.