True crime is een excuus voor pervers voyeurisme geworden

True crime is niets meer of min­der dan de dig­i­tale ver­sie van een nieuws­gierige buur­man die toe­val­lig de krant uit de bus komt halen wan­neer er verderop in de straat een ambu­lance met loeiende sirenes arriveert. Het is de kijk­file die ontstaat wan­neer er op de autosnel­weg een gruwelijk ongeval gebeurd is. De brandweer­lui zijn het bloed en de los­geruk­te inge­wan­den nog van het wegdek aan het schrapen, maar de rij met kijk­lusti­gen heeft zich al gevor­md. Kor­tom: het is niet de meest fijnzin­nige vorm van enter­tain­ment.

Eén mogelijke valkuil voor mak­ers van true crime is een onn­odi­ge, over­dreven focus op gruwelijke details. Een recent voor­beeld van zo’n true­crimereeks is Net­flix’ nieuw­ste par­elt­je ‘Dah­mer’. Daarin wor­den onder andere enkele moord­scènes expli­ci­et in beeld gebracht. Je hoort het kwi­jl haast uit de mon­den van de pro­du­cen­ten drup­pe­len ter­wi­jl ze de woor­den ‘rauw’ en ‘onge­fil­terd’ in de reeks­beschri­jv­ing typen. Het doel is sen­satie; ze willen de kijk­file. Als zij ermee kun­nen lev­en, goed voor hen. De slachtof­fers en hun nabestaan­den hebben daar helaas de kans niet meer toe.

Een andere mogelijke uitschuiver in het genre betre­ft de daders, die meestal moor­de­naars zijn. In de drang om een span­nend en meeslepend ver­haal te vertellen, wor­den die mis­dadi­gers soms wat sym­pa­thiek­er voorgesteld dan ze echt waren. Of zelfs een stuk aantrekke­lijk­er, zoals Net­flix tot twee keer toe flik­te met Jef­frey Dah­mer en Ted Bundy. Zij had­den op het kleine scherm meer weg van een mod­el in een par­fum­reclame dan een lev­ens­gevaar­lijke psy­chopaat.

Te gezel­lig bestaat ook

In pod­casts bestaat er ten slotte vaak een vrij per­soon­lijke band tussen pre­sen­ta­toren en pub­liek. Op die manier ontstaat de intieme, gezel­lige sfeer die het genre zo aantrekke­lijk maakt. Te gezel­lig bestaat echter ook. In een pop­u­laire pod­cast als ‘De volk­sjury’ bespreken twee vriendin­nen mis­daden op een losse, gemoedelijke manier. Ze door­spekken hun pod­cast met luchtige zijspron­gen, anek­dotes en mop­jes, al dan niet vergezeld van een ste­vige fles cava. Dat al dan niet aangeschoten geg­nif­fel tussen twee ijz­ing­wekkende moor­den door laat vaak een zure nas­maak achter. Daar­naast wordt er bij momenten volop gegoocheld met the­o­rieën en gefan­girled over advo­cat­en op basis van (relatief beperk­te) research. Zelf noe­men ze dat ‘onver­ant­wo­ord speculeren’. Enter­tainend, maar je kan je afvra­gen of het nog mogelijk is om ‘onver­ant­wo­ord’ te zijn met een pub­liek dat regel­matig uit meer dan 20.000 luis­ter­aars bestaat.

True crime hoeft lang niet alti­jd brood en spe­len van de wal­gelijk­ste soort te zijn. De aan­dacht ervoor is zelfs begri­jpelijk, want het is bij­zon­der enter­tainend. Er is niets mis met een gezonde dosis nieuws­gierigheid. Het genre kan dankz­ij zijn grote pub­liek boven­di­en een infor­matieve func­tie vervullen. De voor­waarde daar­voor is even­wel dat de pod­casthosts, auteurs of pro­gram­ma­mak­ers op een ver­ant­wo­ordelijke, feit­elijke en respectvolle manier tot hun eind­prod­uct komen en zichzelf en hun pub­liek vol­doende serieus nemen. Laat dat nu zijn waar in veel gevallen het schoen­t­je knelt.