Spiegelneuronen: de neuronen achter vriendschap

Wat zijn spiegelneuronen?

Spiegel­neu­ro­nen zijn neu­ro­nen die waarne­m­ing kop­pe­len aan actie. Ze helpen ons met het leren uit imiteren, empathie en begri­jpen van de inten­ties van anderen. Op die manier kun­nen we con­nec­ties mak­en met anderen. We smelten zo ons eigen per­spec­tief samen met die van de ander en kun­nen voor­spellen hoe we met hen moeten omgaan. Deze neu­ro­nen wer­den voor het eerst per toe­val ont­dekt bij apen in 1991 door medew­erk­ers van de Ital­i­aanse neu­roweten­schap­per Gia­co­mo Riz­zo­lat­ti.

Ze zagen dat bepaalde neu­ro­nen actief waren bij apen in de ven­trale pre­mo­torische cor­tex bij het uitvo­eren van bepaalde acties, alsook bij het zien van de acties van andere apen. Hoewel er in het begin nog debat was over het bestaan van deze neu­ro­nen bij de mens, hebben onder­zoek­ers aan de hand van ver­schil­lende method­ieken toch bewi­js gevon­den dat deze neu­ro­nen ook bij mensen aan­wezig zijn.  Zo zagen ze bijvoor­beeld in een fMRI-studie dat wan­neer de proef­per­so­n­en gitaris­ten observeer­den, hun spiegel­neu­ro­nen geac­tiveerd wer­den. Tij­dens het observeren begon het brein de imi­tatie al in werk­ing te stellen voor­dat ze daad­w­erke­lijk de actie uitvo­er­den.

Wat als er iets ‘mis’ is met die spiegelneuronen?

Het spiegel­neu­ro­nen­sys­teem ligt ver­spreid over ver­schil­lende hersen­ge­bieden die zor­gen voor ver­schil­lende processen in sociale inter­ac­ties.  Zo kan het zijn dat som­mige gebieden bij per­so­n­en met ASS (Autisme Spec­trum Stoor­nis, red.) ver­sto­ord zijn, waar­door bepaalde social cues gemist wor­den.  Hoewel er meerdere fac­toren een rol spe­len bij ASS, is er één the­o­rie die vaak opduikt in weten­schap­pelijke artike­len, namelijk de bro­ken mir­ror the­o­ry.  Vol­gens deze the­o­rie vormt imi­tatie de belan­grijk­ste schakel tussen spiegel­neu­ro­nen en autisme. Imi­tatieprob­le­men, die voorkomen bij mensen met ASS, zouden verk­laard kun­nen wor­den door een min­der goed func­tionerend spiegel­neu­ro­nen­sys­teem, en dat zou ver­vol­gens bij­dra­gen aan sociale en com­mu­ni­catieve uitdagin­gen.

Deze neu­ro­nen wer­den voor het eerst per toe­val ont­dekt bij apen in 1991 door medew­erk­ers van de Ital­i­aanse neu­roweten­schap­per Gia­co­mo Riz­zo­lat­ti

Spiegelneuronen in een digitaal tijdperk

Wat gebeurt er met deze ‘empathieneu­ro­nen’ als we elka­ar niet face-to-face zien? Hier is al heel wat onder­zoek naar gedaan. In een groot overzicht­sar­tikel van Dohe­ny en Lighthall uit 2023, Social cog­ni­tive neu­ro­science in the dig­i­tal age, lezen we onder andere dat dig­i­tale com­mu­ni­catie, zoals video­bellen, ervoor zou zor­gen dat onze spiegel­neu­ro­nen min­der snel geac­tiveerd wor­den. Dat kan ervoor zor­gen dat we min­der snel empathie opwekken, ons soci­aal leer­pro­ces ver­sto­ord wordt en het moeil­ijk­er wordt anderen te begri­jpen. Het is dan miss­chien ook niet zo onl­o­gisch dat mensen tij­dens de coro­nacri­sis soms veel last had­den met video­bellen.  De wereld van spiegel­neu­ro­nen en neu­roweten­schap­pen, bli­jft verder evolueren. Het valt dan ook nog te zien hoeveel we nog kun­nen verk­laren door spiegel­neu­ro­nen