Belle de Jour

Gefotografeerd door Jim van Nunen

Gefotografeerd door Jim van Nunen

In de film Belle de Jour uit 1967 laat Luis Buñuel zien hoe Catherine Deneuve zich overdag in haar vrije uurtjes ‘lustig’ weet bezig te houden. Een soortgelijk scenario heeft men ook voor ogen wanneer men “studentes” en “prostitutie” in dezelfde zin gebruikt. Om hun studies te betalen, uiteraard.

Maar in hoeverre is dit beeld gerechtvaardigd? De UGent is niet het Harvard-aan-de-Leie waar studeren een klein kapitaal kost. Dat er toch een groep studenten bestaat die moeilijkheden ondervindt bij hun studiefinanciering, waaronder dus ook huisvesting, staat echter buiten kijf. Maar dat net deze studenten in seks de oplossing zouden zien, strookt niet altijd met de werkelijkheid. Verrassend genoeg — of net niet — is het net dát wat de media zo graag benadrukt.

Morele verontwaardiging

Cijfers in Frankrijk maken gewag van 40 000 studenten die actief zijn in de prostitutie, maar de correctheid ervan wordt betwijfeld. Omdat het ook in België moeilijk is een afdoend beeld te schetsen, vroeg Vlaams volksvertegenwoordigster Cindy Franssen (CD&V) in oktober vorig jaar minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) om uitleg. Zij ziet in de stijgende studiekosten van het hoger onderwijs de directe oorzaak van studenten in de prostitutie. “Naast de morele verontwaardiging, moet ook gewezen worden op de gezondheids- en veiligheidsrisico’s die deze jongeren nemen. Bovendien bestaat steeds het gevaar dat wat aanvankelijk als bijverdienste wordt gezien, uiteindelijk het begin wordt van een neerwaartse spiraal voor de betrokkenen”, aldus Franssen.

Minister Smet is niet gehaast. “Bij mijn weten bestaat er geen wetenschappelijk onderzoek dat de toestand in Vlaanderen in kaart brengt. Ik vraag me ook af of zo’n onderzoek in de praktijk uitvoerbaar is: het gaat hier immers om verdoken prostitutie. Ik wil wel een beleid voeren om het hoger onderwijs betaalbaar te houden.” Franssen vindt dit antwoord allesbehalve bevredigend.

Bij de Sociale Dienst van de UGent hangen ze een soortgelijk verhaal op. “We zijn hiermee nog niet geconfronteerd, we hebben ook geen weet van enig cijfermateriaal. Er zijn heel wat mogelijkheden om de studies betaalbaar te houden en er zijn verschillende inkomstenbronnen mogelijk.”

De Unit Meprosch (Mensenhandel, Prostitutie en Schijnhuwelijken) van Politiezone Gent voert geen actieve controles. “Toeval wil wel dat we deze week gecontacteerd werden door een producent van de film Code 37 die hetzelfde onderwerp behandelt.” De wildste verhalen worden blijkbaar door de media zelf verzonnen.

NZC

Pasop vzw, een organisatie die steun en toeverlaat verleent aan sekswerkers in Oost- en West-Vlaanderen, kan ook geen uitspraak doen. “Deze informatie bevragen wij niet systematisch. Wij bezoeken veel sekswerkers in ramen, bars, privéhuizen en hebben in mindere mate contact met mensen die werken via escort.”

Als ook zij geen verdere informatie kunnen verschaffen, zit er niets anders op dan zelf tot onderzoek over te gaan. Hoe? Door hetzelfde pad als menig wandelaar te volgen. Want zo noemen ze zichzelf, de lichtekooiliefhebbers. Gevoel voor humor, dat wel.

Het kost weinig moeite om advertenties te vinden waarin vrouwen met een wijdbeens close-up shot hun diensten aanbieden. Sommigen onder hen noemen zich studentes, maar dat begrip is even rekbaar als de siliconen waaruit hun koopwaar is opgetrokken. Wie zich verdiept in de materie en het kaf van het koren wil kunnen scheiden, moet zich een obscuur jargon eigen maken. Zo weet de ervaren wandelaar dat NZC absoluut te mijden is, er maar weinig aan PZC is zonder KIM, maar er anders nog altijd onweerstaanbare ZVO zijn. De studentes die ook daadwerkelijk een cursus van dichtbij gezien hebben, zijn meestal spaarzaam met fotomateriaal, voorzien hun advertenties niet van een uitgebreide waslijst do’s-and-don’ts (als in: “wel van voor naar achter, maar niet van achter naar voor”) en spreken af in de discretie van een love hotel.

Bijverdienste

Uiteraard staat niet elke studente zomaar een interview toe. De angst om herkend te worden is groot. Gertrude — noch haar echte naam, noch haar pseudoniem — wil wel een korte reactie achterlaten. “Ik geloof niet dat er studentes zijn die het louter doen om hun studies te betalen. Er zijn genoeg manieren om die financiering rond te krijgen, mocht het nodig zijn. Neen, ik ben ervan overtuigd dat ze, net zoals ikzelf, enkel geld willen verdienen om te spenderen aan wat meer levenscomfort.”

Ophelia daarentegen wil Schamper uitgebreider te woord staan. Ze stoort zich al langer aan al dat geouwehoer in de media. Ze wil niets liever dan serieus genomen worden. Alles staat of valt met een goede openingszin:

Waarom kiest een studente ervoor om op deze manier geld te verdienen?

“Het is volledig mijn eigen keuze. Mijn studies worden grotendeels betaald door mijn ouders, dus om studiefinanciering draait het hier niet. Toch is een bijverdienste nodig om bij te passen in de dagelijkse uitgaven en om af en toe iets extra voor mezelf te kunnen kopen. Ik wil ook sparen. Niet verrassend voor een student, denk ik. Maar wat ik in de horeca op vier volle dagen verdiende, strijk ik nu op in één uur. Mijn studie is me te dierbaar om vier dagen per week de les de missen.”

Daar stond dan wel prostitutie tegenover, voor de meesten geen voor de hand liggende keuze.

“Ik houd niet van het woord ‘prostitutie’, het is uitermate ongeschikt voor wat ik doe. Er is die negatieve connotatie. Onder prostitutie verstaat men meteen raamprostitutie en bandwerk, en ik bied iets heel anders aan. Technisch gesproken valt mijn werk wel onder die noemer, maar ik wil toch een kanttekening maken. Ik werk met vaste klanten. Het moet ongeveer anderhalf jaar geleden zijn dat ik mijn eerste advertentie plaatste, dus de eerste stappen liggen al lang achter mij. Door het taboe kon ik anderen uiteraard niet om raad vragen, en dan nog vertrouw ik meer op mijn eigen onderscheidingsvermogen. Vervolgens komt het er op neer onder strenge voorwaarden één tot twee verschillende mannen te selecteren met wie ik dan gemiddeld op tweewekelijkse basis kan afspreken op hotel. Zij krijgen één uur van mijn tijd en ik vraag daar een redelijk hoge prijs voor (250 euro, n.v.d.r.). Mijn diensten zijn het waard en hiermee onderscheid ik mij van het gros van de stereotiepe prostituees.”

Waren er in je familiale of sociale leven aanwijzingen dat je dit werk zou doen?

“In mijn jeugd had ik geen grote problemen, ik was enkel wat ‘apart’. Mijn eerste seksuele ervaring speelde zich af op mijn zeventiende, volgens mij vrij laat. Daarvóór had ik nog nooit een vriendje gehad of gekust. Mijn eerste ervaring was dan ook meteen de volledige initiatie, los van enige verliefdheid of wat dan ook. Ik was gewoon nieuwsgierig. Dus ja, mijn seksleven verliep misschien wel anders dan dat van leeftijdsgenoten en kennissen. Ik zag seks niet zozeer als een onderdeel van een liefdesrelatie, maar gewoon als iets leuks. Intimiteit binnen een liefdesrelatie is iets mentaal. Seks is puur lichamelijk met als enige waarde of het fijn is of niet. Vandaar het taboe: mensen kunnen deze twee vaak niet los van elkaar zien.”

Je kiest je klanten zelf. Aan welk profiel voldoen ze?

“De mannen die reageren op mijn advertentie zijn van heel diverse leeftijd en ‘soort’. Vandaar ook die strenge selectie. Met studenten of jonge mensen spreek ik sowieso niet af, het risico om herkend te worden is dan te groot. Ik heb er de voorkeur aan gegeven om af te spreken met oudere mannen, 40 jaar of ouder, omdat die over het algemeen respectvoller blijken te zijn. Als ze geen begrip opbrengen voor wat kan en niet, spreek ik niet met hen af. Er moet respect zijn voor mij.”

Hoe bescherm je je lichamelijk?

“Er wordt altijd een condoom gebruikt. Net omdat ik werk met vaste klanten beperk ik ook het risico om gewelddadig behandeld te worden. Op mentaal vlak voel ik me sterk genoeg om dit aan te kunnen, anders zou ik er ook nooit aan begonnen zijn. Ik zoek geen toevlucht in drugs of alcohol. Ik heb geen schaamte te onderdrukken.”

Ken je de wettelijke bepalingen omtrent prostitutie?

“Ik veronderstel dat het illegaal is? Ik heb me daar niet over ingelicht. Ik doe dit tenslotte maar beperkt, dus eventuele wettelijke bepalingen spelen voor mij geen rol.”

Oud en versleten

Het lijkt niet evident om je werk met je privéleven te verzoenen. Heb je een liefdesrelatie?

“Ik heb een vaste seksuele partner die ondertussen weet wat ik doe. Vroeger was dat wel anders. Toen was er telkens weer die stress toen ik tegen hem moest liegen waar ik heen ging. Nu hij het weet, ben ik verlost van die negatieve emoties. Hij heeft er geen probleem mee, en onze seks verliest er zijn waarde niet door: in tegenstelling tot onze relatie staat mijn werk los van intimiteit en emoties.”

Je moet wel in staat zijn om je werk en studentenleven gescheiden te houden.

“Door het beperkt aantal mensen waarmee ik afspreek, heb ik daar geen moeite mee. Er is soms wel die zenuwachtigheid bij het binnen- en buitengaan van het hotel. Iemand zou me kunnen herkennen, al is het natuurlijk niet merkbaar dat ik er ben om die reden.”

Hoe kijk je zelf naar prostitutie?

“Zolang alles uit vrije wil gedaan wordt, zie ik geen bezwaren. Uiteindelijk is het iemand met bepaalde competenties die een dienst verleent die per uur verrekend wordt, dus niet anders dan een dokter, advocaat of loodgieter. Alles komt neer op keuzes maken, en het al dan niet kunnen loskoppelen van liefde en seks.”

Denk je eraan om ooit te stoppen?

“Eenmaal mijn studententijd erop zit en ik een goedbetaalde job heb, zal ik er waarschijnlijk mee ophouden. Als bepaalde personen mij willen blijven zien, zal ik er misschien mee verder doen. Ik zal er in ieder geval niet negatief op terugblikken. Uiteindelijk is het iets wat je moet doen als je jong en mooi bent, niet als je oud bent.”

Just a gigolo

De onderzoeksgroep TOR (Tempus Omnia Revelat) van de VUB stelt dat 43% van de jongeren prostitutie sterk afwijst. Dit cijfer ligt hoger dan zij die zelfdoding verwerpen (42,1%). Zoals duidelijk werd, hebben de studentes die Schamper kon contacteren het niet zo begrepen op de term ‘prostitutie’. Omdat ze met vaste klanten werken en een heel andere dienst aanbieden, zo luidt het. Daarmee is natuurlijk nog niet bewezen dat er geen studentes zijn die aan een iets ‘losbandigere’ vorm van prostitutie doen.

Maar zijn het altijd studentes, de vrouwelijke vorm? Gigolo’s of prostitués zijn sowieso al dunner bezaaid, en op dit ogenblik is er geen enkele student die in Gent onder die noemer adverteert. Uitgesloten is het echter niet. Polonius, een contactpersoon met kennis van het holebimilieu, kent homoseksuele studenten die aan hun versierkunsten op feestjes een prijskaartje hangen. Prostitutie noemt hij dit niet. “Ze zijn daar niet actief mee bezig. Af en toe gebeurt het, maar niet op dezelfde georganiseerde manier als ordinaire hoeren.”

Shakespeare wond er minder doekjes om: “Be a whore still: they love thee not that use thee; give them diseases, leaving with thee their lust.”