Wat slik/pluk jij in de blok?

© Frank Mayfield

Velen nemen hun toevlucht tot allerlei pepmiddelen (zoals Captagon en Rilatine) die stimulerend werken, maar ook verslavend zijn en heel wat nevenwerkingen kunnen hebben. Er zijn ook heel wat natuurlijke middelen die je meer energie geven en concentratieverhogend werken. Sommige daarvan zijn zelfs te vinden in moeders kruidentuin of in de keukenkast.

Wie zoet is, krijgt lekkers

Ons lichaam, en vooral de hersenen hebben nood aan koolhydraten (suikers en zetmeel) om de energiebehoefte te dekken. De belangrijkste brandstof voor je brein is glucose. Via je bloed wordt de glucose dan vervoerd naar alle delen van je lichaam. Het is voor optimale prestaties belangrijk dat de bloedsuikerspiegel zo weinig mogelijk schommelt. Daarvoor worden reserves opgeslagen in de lever onder de vorm van glycogeen. Maar de opslagcapaciteit is beperkt en in tijden van grote geestelijke inspanningen wordt de energie sneller verbruikt. Daardoor kan de balans verstoord worden. Een klein gebrek kan al leiden tot concentratie- en geheugenproblemen. Maar op enkele eenvoudige manieren kan je de balans weer in evenwicht brengen.

Dextrose of druivensuiker is een natuurlijke zoetstof die meteen in het bloed wordt opgenomen. Dit in tegenstelling tot zetmeel dat eerst nog moet omgezet worden in glucose. Zetmeelrijke producten als pasta, brood en rijst eet je dus best voldoende tijdens de blok zelf omdat die beetje bij beetje langdurende energie vrijgeven.

Als het examen eraan komt, kan je beter wat suikerrijk voedsel eten zoals gebakjes, maar ook honing en zoete vruchten kunnen helpen. Wil je een snelle energieboost, dan kan je terugvallen op Dextro Energy blokjes die een kortstondig glucosetekort kunnen overbruggen. Een ander eerder versterkend middel is koninginnenbrij die door werksterbijen wordt geproduceerd om hun toekomstige koninginnen te voeden. Het goedje is een mengsel van vitaminen, mineralen, eiwitten en koolhydraten en bezit bijgevolg een uitzonderlijke voedingswaarde. Het wordt vaak gebruikt als versterkend middel wanneer je verzwakt bent, bijvoorbeeld na operaties of bevallingen. Je kan het krijgen vermengd met honing, in de vorm van capsules of ampullen.

Chocolade helpt enkel als je er kilo’s van eet.

Chocolade, cafeïne en slaap

Een andere zoetigheid die zou helpen is chocolade. Chocolade combineert immers het effect van suikers en cafeïne. Maar de concentratie van deze stoffen in chocolade is zodanig laag dat het effect op de hersenen gering is, tenzij je natuurlijk tientallen kilo’s pure chocolade wil opsmullen. Tot slot zou ook kauwgom kauwen positieve effecten hebben. Dat komt volgens onderzoekers doordat de voortdurende kauwbeweging de hartslag versnelt, waardoor er vervolgens meer glucose in de hersenen komt. Het effect van kauwgom en chocolade op de hersenwerking wordt echter vaak in twijfel getrokken. Het zou eerder een psychologisch effect zijn, in plaats van een direct farmacologisch verband.

Studenten die zweren bij liters Red Bull en tientallen tassen koffie per dag kennen de effecten van cafeïne wel. Het is een opwekkende stof die de werking van adenosine blokkeert, een stof die de hersenen onderdrukt. Op die manier helpt cafeïne om aandachtig te zijn, alert te blijven en sneller te denken. De perfecte oplossing zou je zo denken, maar net als energiedrankjes wordt ook het drinken van teveel koffie in de blok afgeraden. Er kan gewenning optreden en bovendien moet je er enorm veel van gaan plassen, wat de studietijd aanzienlijk verkort. Gevolg is ook dat je lichaam uitdroogt en met een minder vochtverzadigd lichaam gaat je vermogen tot presteren achteruit.

Je kan wel eens guarana proberen, een natuurlijk kruid dat cafeïne bevat. Guarana is een nootachtig zaadje van een Braziliaanse klimplant dat reeds eeuwen door indianen in het Amazonewoud wordt gebruikt. Het zou lichaam en geest versterken en extra energie geven. Dit alles zonder kans op verslaving en zonder negatieve bijwerkingen, zo vertelt een ervaringsdeskundige. En een tripje naar Brazilië is niet nodig, je kan het in de betere natuurvoedingswinkel heel eenvoudig in ampullen verkrijgen. Maar net als koffie mag je dit zeker niet te laat nemen omdat je anders niet meer kan slapen. En slaap heb je net nodig in de blok want het verbetert je alertheid, concentratie en geheugen tegelijkertijd en is met andere woorden het goedkoopste middel om heelhuids door een zware blokperiode te geraken.

Kruidekes en indianenkuren

Voor wie dan toch supplementen overweegt, zijn er verschillende mogelijkheden. Sommigen nemen bijvoorbeeld cholinesupplementen. Het zorgt ervoor dat de neurotransmitter acetylcholine wordt geproduceerd en het wordt vaak genomen als smart drug omdat acetylcholine inwerkt op de cognitieve functies van onze hersenen.

Onderzoek toont aan dat geheugen en intelligentie deels worden gemedieerd door acetylcholine, maar over het effect van de cholinesupplementen op cognitieve functies wordt fel gediscussieerd. Choline is overigens ook te vinden in heel wat voedingsmiddelen, zoals eieren, vis, pinda’s, salie en pepermunt. Dat kruid staat er om bekend dat het helpt om helder te denken en informatie te ordenen. Let wel, op pepermuntjes zuigen zal op een welriekende adem na, niet veel meer effect veroorzaken. Het is vooral de etherische pepermuntolie waar hogere concentraties in te vinden zijn, waarvan een effect te verwachten valt. Onderzoek in de jaren ’90 toonde aan dat een vleugje pepermunt hielp om zich beter te concentreren bij tests die een hoge concentratie vergen. Je kan ook enkele druppels pepermuntolie op een zakdoek doen en er even aan ruiken. De olie verdampen zou ook goed werken.

Ook rozemarijn zou opwekkend werken en helpen bij het leren. De olie ervan zou een echte geheugenolie zijn. Er wordt zelfs gezegd dat als je er tijdens het leren even aan ruikt en dan op het moment van het examen zelf ook weer, dat alles meteen terug komt. Om de geest optimaal op te peppen, raadt men aan om drie druppels rozemarijn en drie druppels pepermuntolie te verdampen. Het wetenschappelijk bewijs voor de cognitieve effecten van deze kruiden is echter zeer beperkt tot afwezig.

Een welbekend middel waar wel cognitieve effecten werden vastgesteld, is ginseng, een plant waarvan de werkzame stoffen de in de wortel voorkomende ginsenosiden zijn. Ginseng is een tonicum met een gunstige invloed op het geheugen en het concentratie- en reactievermogen. Er bestaan verschillende types ginseng, maar de meest bekende is Panax ginseng of Aziatische ginseng die je in tabletten kan krijgen. Ook Siberische ginseng wordt in perioden van intense activiteit of van oververmoeidheid succesvol gebruikt. Het gaat immers fysische en intellectuele vermoeidheid tegen en verbetert de uithouding en het recuperatievermogen.

Een ander middeltje is Ginkgo biloba, waarschijnlijk de oudste levende plantensoort ter wereld die in China en Japan bij tempels werd verbouwd. De bladeren van deze boom bevatten een uniek mengsel van actieve bestanddelen die de doorbloeding van de hersenen bevorderen. Door de verbeterde bloedtoevoer verhoogt ook de zuurstof- en glucosetoevoer waardoor korte perioden van geheugenverlies, hoofdpijn en vermindering van waakzaamheid kunnen worden bestreden. Je kan het in tabletten kopen, er thee van maken of zelf een boompje planten en een extract maken van de bladeren.

Je denkt wat je eet

Het probleem met al deze kruiden is dat men er de samenstelling niet van kent en dus ook niet exact kan voorspellen wat er gebeurt. Het belangrijkste is dat je het steeds maar als tijdelijk hulpmiddel gebruikt en altijd de bijsluiter leest. En ondanks al deze middeltjes blijven een evenwichtige voeding en voldoende water drinken de basisvoorwaarden voor een goede blok. Denk daarbij vooral aan olierijke vis zoals zalm. Die zit boordevol omega-3-vetzuren die ervoor zorgen dat je hersenen sneller werken.

Ook broccoli met grote hoeveelheden vitamine K bevordert zowel concentratie als geheugen. Noten bevatten dan weer heel wat vitamine E wat een positief effect heeft op de concentratie. Vezelrijke voeding blijft de ultieme energiebron voor ons brein. Veel bruine stuutjes eten dus en het ontbijt niet overslaan.

En tot slot, op tijd beginnen blokken is de beste remedie van allemaal!